Schuldencrisis in de opkomende landen?

De stijgende rente en de sterkere dollar maken het voor de opkomende markten moeilijker om hun schulden terug te betalen. De vooruitzichten op korte termijn zijn niet gunstig. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) maakt zich zorgen. Volgens de laatste berekeningen staat 15% van de opkomende landen op het punt in faling te gaan en loopt de helft gevaar. Dit betekent dat bijna 60 landen zich in een heel precaire situatie bevinden. De meeste daarvan liggen in Afrika.

Eens een land in een wanbetaling zit, is het moeilijk om het eruit te halen, omdat er geen internationaal recht is dat die procedures regelt. Het faillissement van ondernemingen of personen is bij wet geregeld. Maar voor landen bestaat er dus geen regeling.

Machtsspel

Argentinië worstelt sinds 2001 met zichtbare problemen, Griekenland sinds 2011. Een schuldencrisis brengt een machtsspel op gang. Dat vereist tact, vastberadenheid en overeenstemming tussen schuldeisers. Sommige elementen maken alles nog pijnlijker. Zo verkreeg het Amerikaanse hedgefonds Elliott na jarenlange procedures dat Argentinië zijn schulden terugbetaalde. Daarbij gebruikte het soms extreme werkwijzen.

China groeide uit tot een belangrijke kredietverlener van de opkomende landen. Dat maakte de situatie nog ingewikkelder. Het land weigert het IMF of de Wereldbank de geleende bedragen mee te delen. Ook de clausules van de contracten blijven geheim. Het is dus onmogelijk te weten om welke bedragen het gaat. Maar ze zijn enorm.

Uitstel van executie

Het is bijna onmogelijk om uit de crisis te geraken als een land in gebreke blijft. China weigert de reguliere procedure van de westerse landen te volgen (een deel kwijtschelding, spreiding van de betalingen, ...). Het wil liever de looptijd van zijn kredieten verlengen om geen verlies te moeten slikken.

Uit een recente studie van Harvard University blijkt dat China tussen 2000 en 2021 128 reddingsoperaties organiseerde. Die waren goed voor 240 miljard dollar aan uitstaande kredieten. Ze deden dat door de looptijd te verlengen, wat alleen maar uitstel van executie betekent. Het gewicht van China in deze markt is des te verontrustender, omdat het huidige economische klimaat onvermijdelijk tot meer wanbetalingen zal leiden.

Risico op domino-effect

Het voorbeeld van Zambia sinds 2020 illustreert dit risico van een patstelling. Dit Afrikaanse land loste in 2020 zijn schuld van 20 miljard dollar niet in - 6 miljard dollar kwam van China. Drie jaar later is de situatie onveranderd. Maar de betalingsachterstand explodeerde. De Verenigde Staten zijn een belangrijke schuldeiser van het land, maar het gewicht van China smoort elke mogelijke oplossing in de kiem. Janet Yellen, hoofd van het Amerikaanse ministerie van Financiën, zit met de handen in het haar...

Alle ogen zijn momenteel gericht op Oekraïne, Rusland, Saoedi-Arabië en Iran. Maar een mogelijk domino-effect van wanbetalingen van staatsobligaties in veel opkomende landen zouden ons nog meer koud zweet bezorgen.