Overzicht
- Duitsland was een van de zwaarst getroffen landen tijdens de financiële crisis van 2008
- Berlijn nam een regel op in de grondwet die begrotingsontsporingen verhindert
- Dankzij de begrotingsdiscipline is de schuld gedaald tot minder dan 60% van het bbp
- Dat beleid beperkt de mogelijkheid om te investeren
- Er wordt dan ook gepleit voor een versoepeling die heel Europa ten goede zou komen
De begrotingsregel kwam er in de nasleep van de financiële crisis van 2008. Duitsland was een van de zwaarst getroffen landen. Het bbp kromp ongeveer 6,5% tussen de lente van 2008 en de lente van 2009. De overheid nam conjuncturele hulpmaatregelen van een ongeziene omvang. Zo kon een te sterke stijging van de werkloosheid vermeden worden via deeltijds werken.
Het herstelbeleid deed de schuldgraad sterk stijgen, en dat kwam nog eens bovenop de kosten van de dure hereniging na de val van de Berlijnse Muur. Zo groeide het idee om een regel in de grondwet te schrijven die het risico op een ontsporing van de begroting zou verkleinen.
Als Duitsland schulden op 5 of 10 jaar uitgeeft, betaalt de investeerder het land. Met dank aan de negatieve rente.
Op weg naar 50% van het bbp
Het tekort werd geplafonneerd en moet kleiner zijn dan het totaal van de openbare investeringen. De zestien deelstaten mogen geen enkel begrotingstekort hebben, terwijl dat van de federale overheid niet groter dan 0,35% van het bbp mag zijn. Sinds 2014 zijn tekorten nergens meer te bespeuren. De schuldgraad is gezakt naar 60% van het bbp en is op weg naar 50% tegen 2022.
Die begrotingsdiscipline verklaart de erg lage rentevoeten. Als de Duitse overheid schulden op 5 of 10 jaar uitgeeft, dan is het de investeerder die het land betaalt. Met dank aan de negatieve rente. Vandaag kijkt Duitsland aan tegen een ernstige vertraging van de economische activiteiten. Er gaan daarom stemmen op om de voorwaarden van het huidige schuldbeleid te herzien.
Andere prioriteiten
In 2018 leverde de begrotingsdiscipline een overschot van 54 miljard euro op. Nochtans voelt Duitsland momenteel volop de conjuncturele vertraging - een gevolg van het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en China. De automobielsector lijdt bovendien onder de mediastorm rond het klimaat.
Het begrotingsoverschot zou duidelijk kunnen helpen om de groeivertraging af te remmen. Het huidige schuldbeleid heeft nog weinig zin met de investeringsnoden in infrastructuur en de lage rente. Valt de economische motor stil, dan zakken de belastinginkomsten ineen en zal de schuldgraad opnieuw stijgen. Heeft Duitsland een kantelpunt bereikt in het beheer van zijn overheidsfinanciën en economische beleid?
Het huidige schuldbeleid heeft geen zin meer, met de investeringsnoden in infrastructuur en de lage rente.Sylviane Delcuve
Geen renteschok in zicht
Er gaan stemmen op om het beleid aan te passen en ruimte te laten voor investeringen in scholen, wegen en het internet. Hoe? Door gratis geld te lenen. Dat kan door het beleid van de Europese Centrale Bank, dat Duitsland actief mee goedkeurde.
De toekomst zal uitwijzen of een eventuele wijziging van de begrotingsbeperkingen het Duitse economische beleid zal beïnvloeden. De discipline zal niet van de ene op de andere dag verdwijnen. Een renteschok valt dan ook niet te vrezen. Een versoepeling van de begrotingsdiscipline zou de economische activiteit wel stevig ondersteunen. Velen zouden de vruchten ervan plukken, zowel in Duitsland als elders in Europa.