De Belgische overheidsfinanciën uitgelegd

Hoe beoordelen we de Belgische begroting?

Om de omvang van het Belgische begrotingstekort beter in te schatten, hebben we de Belgische overheidsfinanciën vergeleken met die van een vrij gelijkaardig land: Denemarken. Denemarken telt ongeveer 6 miljoen inwoners, tegenover bijna 12 miljoen Belgen. Het land heeft een grondgebied van 43.000 km², ons land beslaat 30.000 km².
Het is belangrijk om vooraf te benadrukken dat het vergelijken van belastingstelsels een delicate oefening is. Het geheel bekijken is belangrijk, omdat de levensduurte sterk lokaal bepaald is. We maakten toch de vergelijking. Er komen een aantal elementen naar voren die tot nadenken stemmen.

Betalen Belgen en Denen evenveel belastingen?

België en Denemarken kennen, volgens het jongste rapport van de OESO, een hoge en relatief vergelijkbare fiscale druk. Met andere woorden: de inwoners van beide landen betalen globaal genomen zowat evenveel belastingen.

Meer in detail:

• Arbeidsinkomsten worden in beide landen zwaar belast.
• Ondernemingen betalen in grote lijnen evenveel belastingen.
• De belasting op vermogen is in Denemarken ongeveer de helft van die in België.
• Het btw-tarief ligt hoger in Denemarken (25%).

De fiscale inkomsten vertegenwoordigen ongeveer 45% van het bruto binnenlands product (bbp) in Denemarken, tegenover 43% in België. De fiscale druk is dus in beide landen vergelijkbaar.

Hoe verhoudt de Belgische overheidsschuld zich?

In Denemarken bedraagt de overheidsschuld ongeveer 30% van het bbp. In België is dat 110%. Hoe valt dat te verklaren? De Deense overheidsuitgaven zijn strakker afgestemd op de inkomsten. Daardoor is er nauwelijks sprake van een begrotingstekort, zelfs als de economische conjunctuur minder gunstig is. Met andere woorden: het land leeft budgettair gezien niet boven zijn stand.

Het verschil wordt nog duidelijker als we de overheidsschuld omrekenen per inwoner. In België bedraagt die ruwweg 60.000 euro per persoon, tegenover 20.000 euro in Denemarken. Dat blijft niet zonder gevolgen. In België dreigt de rentestijging - als gevolg van de opflakkerende inflatie - een nieuw sneeuwbaleffect te veroorzaken. Zo’n effect ontstaat als de overheid nieuwe leningen moet aangaan om de rente op haar bestaande schuld te betalen.

Wat is het geheim achter het succes van Denemarken?

Wie probeert te begrijpen hoe Denemarken werkt, merkt dat de Denen hun overheidsuitgaven strakker afstemmen op de beschikbare inkomsten. Het land houdt ook meer rekening met de mening van de burger dan België.

De arbeidsmarkt speelt ook een belangrijke rol. De werkloosheidsgraad bedraagt er 3,1%, tegenover 6,2% in België. Dat is te danken aan een systeem van intensieve begeleiding voor iedereen die werkloos wordt. Dit vertaalt zich ook in de economische groei. In het eerste kwartaal van 2026 groeide de Deense economie met 5,9% (op jaarbasis). België bleef in dezelfde periode steken op slechts 0,8%. Dat geeft stof tot nadenken!