De vleugelslag van de Japanse vlinder

De wereldwijde financiële markten daverden medio december even op hun grondvesten. De Bank van Japan veranderde het geweer van schouder: ze liet de Japanse langetermijnrente stijgen.
Bij nader inzien is deze beslissing niet baanbrekend. In plaats van de 10-jarige rente te laten schommelen tussen -0,25% en +0,25%, is de vork nu -0,5% tot +0,5%. Japan heeft bovendien geen echte inflatieproblemen. Het budgettaire beleid is er al tientallen jaren geen issue meer. In Japan kopen de banken en de centrale bank systematisch alle obligaties op die de overheid nodig heeft. Met andere woorden: een slecht beheer van de overheidsfinanciën heeft er nooit invloed op de kostprijs van de schuld.

Waarom zoveel stress?

Het besluit maakte de financiële markten danig ongerust. De rente steeg wereldwijd en de aandelenmarkten worstelden met het nieuws.

De excessieve maatregelen van de centrale banken sinds de financiële crisis verstoorden het wereldwijde financiële evenwicht. Die centrale banken drukten ongebreideld geld bij en lieten de overheidsfinanciën ontsporen. Maar de rente verhoogden ze niet. Dit is abnormaal. Het Japanse model is deels een uitloper van het systeem dat de centrale bankiers creëerden: permanent oplopende schulden, zonder renteverhogingen die daarop volgen. Maar als Japan van koers verandert, wat betekent dat dan voor de rest van de wereld?

Niet overreageren

Het is belangrijk om het hoofd koel te houden. Japan is in werkelijkheid niet van plan zijn monetaire koers te wijzigen. De centrale bank hield haar beleidsrente onder nul om de groei te stimuleren, in een land zonder buitensporige inflatie. Dat is iets heel anders dan de monetaire storm die de Verenigde Staten en Europa al maanden teistert. De uitkomst daarvan blijft onbeslist.

Sommige vrezen dat het besluit van de Bank of Japan het einde betekent van het model van lage langetermijnrentes. Maar dat hoeft niet zo te zijn, want de situatie in de rest van de wereld is totaal anders.

De échte vraagstukken voor 2023 blijven: de snelheid van de desinflatie en de omvang van de recessie die de centrale banken uitlokken.