Geluksvogels als CEO

In 2019 verdiende een CEO van een bedrijf uit de S&P 500-aandelenindex gemiddeld 14 miljoen dollar per jaar. Dat is zo'n 50% meer dan in 2009. Ter vergelijking: CEO's van Bel 20-bedrijven verdienden in 2018 gemiddeld 1,875 miljoen euro per jaar.

De hoge verloning van Amerikaanse top-CEO's zwengelt een oude discussie aan. Critici menen dat hoge lonen ten koste gaan van de aandeelhouderswaarde. Voorstanders beweren dat een hoge (variabele) verloning er juist toe bijdraagt dat een CEO er alles aan zal doen om de waarde voor de aandeelhouders te verhogen. De premisse hierbij is dat er een oorzakelijk verband is tussen zijn prestaties en de resultaten van het bedrijf. Maar wat als dat oorzakelijke verband ontbreekt?

Het effect van geluk

Een Duitse en een Italiaanse onderzoeker verdiepten zich in wat er gebeurt met CEO's wiens bedrijf door gelukkig toeval beter presteert. Dus niet dankzij hun operationele of strategische inspanningen, maar door externe factoren zoals dalende of stijgende olieprijzen of simpelweg de fase waarin de economische cyclus zich bevindt.

Een optimale verloningspolitiek zou bestaan uit CEO's enkel verlonen vanwege hun eigen merites, maar uit het onderzoek blijkt dat dit niet zo werkt. Het gebeurt dus frequent dat topmanagers opslag of bonussen krijgen vanwege toevallige omstandigheden. Dat duidt op een imperfectie in het systeem: CEO’s met toevallig succes stijgen in de pikorde terwijl ze dat niet verdienen.

Gegeerd op de arbeidsmarkt

Voor de CEO betekent het gelukkige toeval in eerste instantie nog meer kans op loonstijging. Nader onderzoek wijst uit dat managers wiens bedrijf het beter doet door toeval niet alleen hun verloning zien stijgen, maar ook gegeerde prooien worden op de arbeidsmarkt. Er is dan ook beduidend meer kans dat ze hun bedrijf verlaten omdat ze ergens anders aan de slag kunnen voor een hogere vergoeding.

Hoe meer geluk CEO’s in hun vorige bedrijf hebben gehad, hoe hoger hun verloning bij de nieuwe firma. Vaker dan andere bedrijfsleiders worden ze bovendien niet alleen CEO, maar ook voorzitter van de raad van bestuur. Helaas: daar eindigt meestal het geluk. Want bedrijven die de toevalstreffer hebben weten binnen te halen, komen er vaak bekaaid vanaf.

Er zijn ook ongeluks-CEO's

Er zijn natuurlijk ook CEO's die pech hebben: de resultaten van hun bedrijf dalen, terwijl zij daar geen schuld aan hebben. Bij hen zien we iets interessants. Wanneer zulke pechmanagers van bedrijf veranderen, gaat hun performance er doorgaans op vooruit. Wanneer geluks-CEO's hetzelfde doen, dalen hun resultaten meestal.

Hoe komt dat? Geluks-CEO's doen het mogelijk op hun gemakje en blijven verder op toeval rekenen. De kostprijs van zo'n dure en weinig performante bedrijfsleider vreet aan de aandeelhouderswaarde. Of misschien is het niet meer dan een terugkeer naar het gemiddelde, waarbij een beter dan verwachte prestatie gevolgd wordt door een mindere.