Hierom blijft de rente waarschijnlijk volatiel

In 2020 zette de Federal Reserve de Amerikaanse kortetermijnrente op 0,25%. Maar sinds februari 2022 liet de Fed met een aantal rentesprongen de Amerikaanse kortetermijnrente naar 5,5% stijgen. De langetermijnrente in de Verenigde Staten piekte midden oktober op net geen 5%. Nu schommelt ze rond 4,4%.

De markt bepaalt de langetermijnrente op basis van inflatieverwachtingen en de evolutie van de reële rente. De reële rente bestaat uit het verwachte rentepad en een termijnpremie:

• Het verwachte rentepad is de verwachte 3-maandsrente over de kwartalen van de in overweging genomen periode, verdisconteerd naar vandaag.
• De termijnpremie is een vergoeding die investeerders eisen voor het risico dat het reële rentepad van de verwachtingen afwijkt.

Vork

De referentie voor de langetermijnrente is de tienjaarsrente voor obligaties. Zoals we in het verleden al zagen, kan die ook negatief zijn. Als de markt reële groei verwacht, helpt dat de verwachte kortetermijnrentevoeten in de komende kwartalen stijgen, en dus ook de langetermijnrente. Lage groeiverwachtingen veroorzaken dan weer een daling.

De hoogte van de termijnpremie in de reële rente luistert naar de stabiliteit van die verwachtingen. Hoe stabieler, hoe lager de termijnpremie.

De termijnpremie schommelt soms flink. Als we teruggaan tot de jaren ‘80 zien we over de jaren heen een verschil van 7 procentpunt. De termijnpremie stond in 2021 op bijna -2%. Begin jaren ‘80 was er een piek van 5%. Nu bedraagt de termijnpremie 0,5%.

Rente structureel hoger

Verschillende zaken beïnvloeden de termijnpremie:

• De kans dat de inflatieverwachtingen wijzigen over de looptijd van een obligatie;
• de vraag naar of het aanbod van obligaties;
• de opkoop door centrale bankiers;
• de structurele groei.

Klimaat, globalisering, schulden en vergrijzing hebben als trend een inflatoire impact op toekomstige groei. De vijfde trend - innovatie/productiviteit - is deflatoir.

Risico en onzekerheid rond groei en inflatie nemen toe, net als de volatiliteit. Dat verhoogt de onzekerheid over het reële rentepad, waardoor beleggers een hogere termijnpremie eisen. Een hoge rente betekent meer faillissementen. Tijdens de voorbije periode van lage rente gingen abnormaal weinig ondernemingen bankroet.

Profiteren van volatiliteit

Voor particulieren en ondernemingen die kredieten willen aangaan, biedt de toegenomen volatiliteit zowel kansen als risico's. We schatten de hoogte van een neutrale rente – die de economie noch stimuleert, noch vertraagt - tussen de 2,3% en 2,7% voor Europa. Maar door de toegenomen volatiliteit worden de komende decennia uitschieters mogelijk richting 1,5% en 4,5%.

Dat betekent dat banken hun klanten goed zullen moeten adviseren bij de timing van leningen. En dat leningen die elk jaar herzienbaar zijn een extra risico met zich dragen.