Over ETF's: spookaandelen en stemrecht

ETF's, voluit ‘Exchange Traded Funds’, zijn goed voor duizenden miljarden aan beleggingen. Het zijn beleggingsfondsen die een index of een bepaald thema volgen. Als u bijvoorbeeld een S&P500 ETF aanschaft, koopt u in één klap alle 500 onderliggende waarden van deze brede Amerikaanse aandelenindex.

Als aandelenbelegger bezit u niet alleen een stukje van een bedrijf. Een aandeel geeft u namelijk ook stemrecht op de vergadering van aandeelhouders.

Wanneer u een ETF aankoopt, participeert u ook in de onderliggende bedrijven, maar het stemrecht wordt dan uitgeoefend door de bedrijven achter de trackers. ETF-producent BlackRock staat er bijvoorbeeld om bekend dat hij zijn stemrecht actief gebruikt om bedrijven richting duurzaamheid te duwen.

Shorten en stemrecht

Net zoals aandelen kunnen ETF's ook geshort worden. Shorten betekent dat een belegger geld probeert te verdienen met de daling van een aandeel of ETF. Dat gaat zo: belegger A leent een ETF-aandeel aan B en verkoopt het aan belegger C met als doel het later tegen een lagere prijs terug te kopen en het daarna weer aan de ontlener te bezorgen om zo zijn schuld af te lossen. De ontlener ontvangt hiervoor een onderpand: ofwel cash, ofwel de onderliggende aandelen.

Dat heeft gevolgen voor het stemrecht: bij een onderpand in cash is er geen stemrecht, bij een onderpand in aandelen wordt het doorgaans niet uitgeoefend. De auteurs van een recente paper schatten dat ongeveer 14% van de S&P500 ETF-aandelen short zit.

Spookaandelen

Anders gesteld: als u 100 dollar in een S&P500 ETF stopt, krijgt u voor 100 dollar financiële blootstelling aan de index, maar slechts voor 86 dollar aan stemrechten. Voor de individuele belegger is dat geen zorg, maar voor het systeem in zijn geheel mogelijk wel.

De auteurs van de paper noemen aandelen waarmee niet gestemd kan worden omdat ze geshort zijn spookaandelen. Ze vrezen dat die tot inefficiënties in het systeem leiden. Zeker wanneer een stemming op een aandeelhoudersvergadering erg nipt is, zorgen spookaandelen ervoor dat vastgeroest management niet wordt verwijderd of dat bepaalde overnames en fusies onterecht worden goedgekeurd. De auteurs pleiten er dan ook voor om het stemsysteem van aandeelhouders in Amerika aan te passen aan de nieuwe realiteit.