De demografische tijdsbom in China

China staat voor een grote uitdaging: de bevolking vergrijst er veel sneller dan verwacht. Dit zal een snel economisch herstel bemoeilijken, net zoals we dat in Japan al ruim dertig jaar zien.

In 2022 kromp de Chinese bevolking voor het eerst sinds de grote hongersnood van 1961. Als deze trend aanhoudt, zal de populatie tegen het einde van de eeuw aanzienlijk uitgedund zijn. Volgens de jongste berekeningen van de VN zal de Chinese bevolking met 1,1% per jaar afnemen. In totaal zou dit neerkomen op een krimp van meer dan 580 miljoen mensen tegen 2100. Met andere woorden: een daling van ruim 40%.

Eénkindbeleid

Het loslaten van het éénkindbeleid, zeven jaar geleden, volstond niet om het tij te keren. Want het Chinese vruchtbaarheidscijfer daalt nog altijd. Bovendien leidde het éénkindbeleid, na meer dan veertig jaar, tot een bevolkingsselectie. Daardoor zijn er nu te weinig vrouwen ten opzichte van mannen. Dit betekent dat er in de toekomst nog altijd te weinig kinderen zullen zijn.

Chinese gezinnen vinden de kosten van één kind bovendien te hoog om een tweede aan te durven. Dit komt onder andere door het dure onderwijssysteem, het ontbreken van kinderopvang en de exorbitante huizenprijzen.

Pensioenhervorming

Bovendien gaat China binnenkort de confrontatie aan met een politiek probleem dat ook elders ter wereld - en dan vooral in Europa - bekend is. Het land zal zijn pensioenstelsel moeten hervormen. Dat is niet bestand tegen de demografische veranderingen. Momenteel gaan mannen er op 60 jaar en vrouwen op 55 jaar met pensioen.

Maar de beroepsbevolking (mensen in de actieve leeftijdsgroepen) neemt af. Die situatie zal de komende jaren alleen maar verergeren. Het gebrek aan evenwicht tussen de actieve en niet-actieve bevolking zal de overheidsuitgaven voor pensioenen opdrijven tot een onhoudbaar niveau, net als in bepaalde Europese landen. De Chinezen zullen dus zoals wij langer moeten werken.

Inzetten op export

De Chinese uitdagingen zullen ook gevolgen hebben voor de rol van het land in de wereld. Het zal voor China niet langer mogelijk zijn om zijn groei te enten op de ontwikkeling van de binnenlandse consumptie. Toch was President Xi Jinping dat van plan. In plaats daarvan zal het land op zijn export moeten blijven vertrouwen om de economische groei op peil te houden. Dit is een duidelijke ommezwaai ten opzichte van de maatregelen die in de loop der jaren zijn genomen om de koopkracht van de eigen bevolking te vergroten. Chinezen kregen daardoor gemakkelijker toegang tot kredieten, een lagerentebeleid, loonstijgingen en de uitbouw van de sociale zekerheid.