De moeilijke weg naar volledig herstel

Week na week maakt de Nationale Bank van België de balans op van het omzetverlies dat Belgische bedrijven lijden door de coronacrisis. De conclusie van de meest recente analyse is dat de revalidatie van de Belgische economie tijd zal vergen.

Hoe komt het dat het zo lang duurt en waar zitten de knelpunten? Voor een derde van de bevraagde bedrijven was hun sluiting de belangrijkste reden voor de omzetdaling. Personeelstekort door ziekte is maar voor 4% van de ondernemingen een probleem. 12% meldt moeilijkheden in de supplychain. Voor 10% is social distancing de grote boosdoener. De verminderde vraag is echter het grootste probleem: 49% van de bedrijven geeft dat aan als belangrijkste factor.

Toeleveringsketen

Laten we in even in detail naar deze aspecten kijken. De omzetdaling door sluiting valt in principe weg naarmate meer sectoren openen. Ziekte van het personeel blijkt alles bij elkaar een beperkte impact te hebben. Problemen in de supplychain zijn moeilijker op te lossen, omdat bedrijven sterk onderling afhankelijk zijn. Ter illustratie: voor de fabricage van een auto zijn tienduizenden verschillende onderdelen nodig. Maar als er één ontbreekt, kun je de auto niet maken.

Spijtig genoeg wordt de opening van de nationale economieën niet op Europees niveau gecoördineerd, wat de heropstart zou versnellen. Een ander probleem in de toeleveringsketen zijn faillissementen: waar vind je snel een geschikte toeleverancier als er een wegvalt?

90%-economie

De grote knoop zit bij social distancing en bij de verminderde vraag, twee zaken die onderling verbonden zijn. Zolang er geen vaccin is, moeten we de opgelegde fysieke afstand blijven respecteren. Bovendien zal de vraag wellicht lange tijd lager blijven dan in pre-coronatijden. Hoe laag?

Een Amerikaanse studie berekende dat in een maatschappij waar we altijd een armlengte afstand moeten houden, zo'n 10% van de beroepen en activiteiten eenvoudigweg niet uitgeoefend kunnen worden. Zo belanden we in een tijdelijke 90%-economie waarvan niemand weet hoe lang ze ons leven zal bepalen. Om een indicatie te geven: de meeste experts verwachten een vaccin tegen half 2021. Maar misschien is zelfs dat te optimistisch.

Online kopen

Er zijn nog meer redenen voor de verminderde vraag. Oudere en kwetsbare mensen zullen in afwachting van een vaccin terughoudend blijven om naar publieke plaatsen te gaan. Naar restaurants, maar ook naar winkels en bioscopen bijvoorbeeld. Naast de angst voor het virus is er bovendien de vrees om zonder werk te vallen, waardoor mensen minder spenderen en meer aan voorzorgssparen doen.

Denken dat we de economie op 100% kunnen laten draaien door volledig te switchen naar online kopen, is utopisch. Uiteraard moeten handelaars die dat nog niet deden proberen om hun producten ook digitaal aan te bieden. Maar online verkoop zal nooit volledig de omzetdaling compenseren van bijvoorbeeld impulsaankopen, vliegtuigreizen en café- en restaurantbezoeken.