Hoe zware overheidsschulden voor verarming zorgen

Sinds Rusland Oekraïne is binnengevallen en de centrale banken een strakker beleid voeren, neemt de bezorgdheid over de houdbaarheid van staatsschulden toe. Vier onderzoekers analyseren in een recente paper de gevolgen van een staatsbankroet op de bevolking.

Een land gaat failliet wanneer het zijn schulden niet meer kan afbetalen en wanneer het geen geld meer kan lenen op de internationale kapitaalmarkt. Het is een pijnlijke zaak voor het land en voor zijn schuldeisers, maar ook de impact op de inwoners is groot. De armoede stijgt, en de kwaliteit van leven neemt af. Sommige landen verzeilen zelfs in een vicieuze cirkel van politieke en sociale onrust, waardoor meerdere crises elkaar opvolgen.

Gevolgen voor de bevolking

De Wereldbank maakt zich sinds de coronacrisis ernstig zorgen over het oplopen van de overheidsschuld in veel landen.

Een analyse van 131 overheidsfalingen sinds 1900 geeft aan dat de impact op de bevolking aanzienlijk is.

• In het jaar na het bankroet daalt het bbp per hoofd van de bevolking met 3,6%.
• De armoede neemt met 30% toe.
• Tien jaar na de crisis ligt het bbp per inwoner 17% onder het niveau dat zonder bankroet zou zijn bereikt.
• Een schuldencrisis komt zelden alleen: in 1989 ging ongeveer een derde van alle landen bankroet.
• Toen waren er in één klap 186 miljoen nieuwe armen wereldwijd.

Meer dan armoede alleen

Niet alleen de gezinsbudgetten staan zwaar onder druk wanneer een land failliet gaat, ook andere indicatoren kleuren rood. Er is minder voedsel en minder energie beschikbaar, de kindersterfte loopt op en de levensverwachting daalt.

Failliete landen worden ook vatbaarder voor politieke en sociale onrust en voor toekomstige financiële crises, omdat de afgenomen toegang tot voedsel de algemene gezondheid impacteert. Een slechtere gezondheid en een verminderde energievoorziening belemmeren de productiviteit. Een verminderde productiviteit leidt dan weer tot dalende inkomens en de ontwikkeling van verdere macro-economische kwetsbaarheden. Zo kunnen vicieuze cycli ontstaan die de ontwikkeling van landen ernstig kunnen belemmeren.