Overzicht
- De overgang naar hernieuwbare energie is een van de oorzaken van de oplopende inflatie
- Ook in de toekomst zijn er stevige inflatieschokken mogelijk
- Een ordelijke transitie naar hernieuwbare energie zorgt voor minder oplopende inflatie
- De nood aan grondstoffen voor groene stroom kan ook tot inflatieschokken leiden
De klimaattransitie veroorzaakte deels de inflatie van het afgelopen jaar. Het tekort aan hernieuwbare energie kon niet worden opgevangen door fossiele brandstoffen, door een gebrek aan investeringen in de voorbije jaren.
Als we niet snel fossiele bronnen afbouwen en een koolstoftaks invoeren, komen er volgens de ECB in de volgende 20 jaar nog inflatieschokken. Hoe trager we dat doen, hoe hoger de taks bij de invoering in de markt gezet moet worden.
Bij een ordelijke transitie verwacht de ECB een extra inflatieverhoging van 0,1% per jaar. Bij een wanordelijke transitie wordt dat 0,2% tot 0,5%, en is er ook een negatief effect op de economische groei. Na de klimaattop in Glasgow stevenen we eerder af op zo’n wanordelijke transitie.
Emissies tot nul herleiden, vraagt zes keer meer kobalt en lithium, vier keer meer nikkel en tweemaal zoveel koper.
Grondstoffen, de nieuwe olie?
De zero emissie-omgeving tegen 2050 kan voor inflatieschokken zorgen. De energietransitie vereist veel grondstoffen. Emissies tot nul herleiden, vraagt volgens het Internationaal Energieagentschap zes keer meer kobalt en lithium, vier keer meer nikkel en tweemaal zoveel koper.
Een koper-, nikkel- of kobaltmijn opstarten, duurt tien jaar. Voor lithiumontginning is dat vijf jaar. De prijzen van lithium zouden volgens het IMF stijgen van 6.000 dollar per metrische ton in 2020 tot 15.000 dollar in 2030. Nikkel en kobalt dreigen drie keer duurder te worden.
De waarde van het totale jaarlijkse gebruik van deze grondstoffen zal ongeveer overeenkomen met die van olie - een nieuwe potentiële bron voor inflatieschokken.
Ultralage rente
En dan is er nog de extreem lage reële rente (nominale rente gecorrigeerd vóór inflatie) in Amerika en Europa: die staat momenteel op -4%. Zo'n rente zagen we in het verleden ook al, toen de schulden heel hoog piekten. In de Verenigde Staten was dat na de Burgeroorlog en na WOI en WOII. Toen zagen we negatieve reële rentes tot -10%. Heel hoge schulden en financiële repressie veroorzaakten een heel lage nominale rente en een erg hoge inflatie.
Is het verleden een leidraad voor onze toekomst? De komende jaren zal veel politieke druk gezet worden om de rente laag te houden. Wat inflatie zou extra helpen om de schulden te doen wegsmelten. Maar of een veel oudere bevolking een hogere inflatie zal slikken, is onzeker.