Nuanceer monstermarges van lokale ondernemingen

De macro-economische cijfers van de Belgische ondernemingen ogen rooskleurig. In de eerste helft van 2022 braken we zelfs een record: het bruto-exploitatieoverschot in procent van de toegevoegde waarde bereikte het hoogste niveau ooit. In de tweede helft van 2022 daalden de marges, maar bleven ze toch gemiddeld vrij hoog.

Klopt het beeld dat alle ondernemingen grote marges realiseren en schokken als loonstijgingen en dure grondstoffenprijzen moeiteloos blijven opvangen? De werkelijkheid is veel genuanceerder. Maar 1% van de ondernemingen, de allergrootste, realiseren grote brutomarges. Die zijn samen goed voor 56% van alle toegevoegde waarde. Macro-economisch gaat het dus goed, maar op microniveau staat het water sommigen aan de lippen.

Grote verschillen

Ook op ondernemingsniveau verhult de mediaanmarge (bruto-exploitatieoverschot in procent van de omzet, zie illustratie) de grote verschillen tussen ondernemingen onderling:

• P75-ondernemingen (25% meest winstgevende) deden het goed tussen 2015 en 2019: ze vergrootten hun brutomarge tot 31,4% in 2021, om in 2022 op een comfortabele 29,0% uit te komen.
• De mediaan-ondernemingen realiseerden maar een half zo hoge marge.
• De P25 (25% minst winstgevende) hebben het een pak moeilijker. Op het beste moment van de afgelopen jaren realiseerden ze een marge van 3,5%. In 2022 vielen ze terug tot 2,2%.

Nuance nodig

We mogen niet zomaar alle ondernemingen over dezelfde kam scheren. Een aantal heeft inderdaad voldoende prijszettingsmacht. Ze houden hun marges hoog en verrekenen hun kosten in de prijzen. Maar veel kleine ondernemingen hebben die marktmacht niet. Zij realiseren veel kleinere marges en slagen er niet in om de hoge kosten door te rekenen. Als ze de stijgende grondstoffen- en energieprijzen en een loonstijging van 10% doorrekenen, snijden ze niet in het vet, maar in het vlees.

België is een land van kmo's, en die hebben vaak lage marges en weinig pricing power. Beweren dat alle ondernemingen monstermarges realiseren, is dus hetzelfde als zeggen dat de rivier gemiddeld een halve meter diep is en dat niemand zal verdrinken.