Quota helpen, maar niet genoeg

Een recente Amerikaanse studie analyseert 25 jaar aan data over grote Europese bedrijven, die gaan over de impact van genderquota op de vrouwelijke vertegenwoordiging in deze organisaties.

Sinds 2005 voerden negen landen quota in voor raden van bestuur, waarna in 2022 een Europese richtlijn volgde. Sinds 2005 steeg het aandeel van vrouwelijke niet-uitvoerende bestuurders in de onderzochte bedrijven sterk, terwijl de vertegenwoordiging van vrouwen in uitvoerende functies (zoals CEO’s en senior managers) nauwelijks veranderde.

De invoering van de quota leidde na zes jaar tot een stijging van vrouwelijke niet-uitvoerende bestuurders met gemiddeld 20 procentpunten.

Impact van quota in Europa en België

Ook België, met een relatief hoog ingesteld quotum sinds 2011, toont een sterke stijging van vrouwelijke niet-uitvoerende bestuurders, maar eveneens een heel beperkte vooruitgang in topmanagementposities.

In ons land namen 65 bedrijven deel aan de studie. Belgische bedrijven hebben gemiddeld 41,7% vrouwen in niet-uitvoerende directieposities, en dat is meer dan het Europese gemiddelde van 38,3%. Maar de vrouwelijke vertegenwoordiging in CEO-rollen (6,1%) en andere leidinggevende functies blijft laag. Ook in België blijkt dus dat quota hun directe doel bereiken en zorgen voor meer vrouwen in bestuursraden, maar dat ze niet leiden tot meer vrouwen in hogere uitvoerende functies.

Beperkingen van de quota-aanpak

De studie wijst dus uit dat quota vooral een concreet effect hebben op de beoogde raden van bestuur, maar niet op de top van de bedrijfsvoering. De stijging van vrouwelijke bestuurders wordt overigens deels ook door andere factoren veroorzaakt, zoals de druk van investeerders.

De impact op senior executives blijft sowieso verwaarloosbaar, zelfs veertien jaar na invoering. In België is de trend hetzelfde als in andere Europese landen. Ondanks een sterke vooruitgang in bestuursraden is er geen merkbare doorbraak naar uitvoerende functies.

Deze vaststelling onderstreept dat quota enkel het eerste glazen plafond aanpakken, maar niet het bredere probleem van genderongelijkheid in leidinggevende functies.

Wat nu?

Quota zijn effectief om de vrouwelijke vertegenwoordiging op bestuursniveau te verhogen, maar lossen het gebrek aan vrouwen in topmanagement niet op - zelfs niet na veertien jaar van kracht te zijn. Beleidsmakers die een échte impact ambiëren, kunnen bijkomende maatregelen overwegen die gericht zijn op de doorstroom naar uitvoerende posities. Mogelijke alternatieven zijn quota voor senior executives, mentorprogramma’s en structurele veranderingen in de bedrijven. Want quota alleen volstaan kennelijk niet om de diepere genderkloof te dichten.