Rentestijgingen: goed of slecht nieuws?

Sinds het einde van de gezondheidscrisis steeg de inflatie hardnekkig. De impact op het dagelijkse leven is enorm: zowel voor jongere mensen, die dit nog nooit meemaakten, als voor ouderen, die terugdenken aan vroegere tijden. De centrale banken hebben de inflatiestijging verkeerd ingeschat. Eerst dachten ze dat het fenomeen tijdelijk zou zijn. Ze zagen het als een gevolg van de aantrekkende activiteit, na maanden van lockdowns. Maar de markten reageerden slecht op de misplaatste analyses van de centrale bankiers. Dit leidde tot onrust op de beurzen en tot een forse stijging van de langetermijnrente.

Sparen brengt meer op

Toen de prijsstijgingen de economie begonnen pijn te doen, gooiden de centrale banken het over een andere boeg. De Amerikaanse Federal Reserve (Fed) en de Europese Centrale Bank (ECB) begonnen harder op te treden tegen de inflatie. Die verergerde nog door de oorlog in Oekraïne. De centrale banken gingen in sneltreintempo over tot renteverhogingen. Er kwamen negen opeenvolgende verhogingen in de Verenigde Staten (van 0,25% tot 5%) en zes in Europa (van 0% tot 3,5%), in iets meer dan een jaar tijd.

Eerst waren veel beleggers daar blij mee. Spaargeld brengt meer op, obligaties hebben een betere rente, er ontstaan alternatieven voor de aandelenmarkt... Goed nieuws dus!

Vele markten geraakt

Kredietnemers, zowel particulieren als professionelen, vonden de stijging van de rentevoeten veel minder gunstig. De gevolgen laten zich voelen op de vastgoedmarkten. Ook de beursprestaties van de zwaarst geraakte ondernemingen lijden eronder. Dit zijn ondernemingen die vaak lenen of waarvan de waardering is gebaseerd op langetermijnvooruitzichten. Kijk maar naar de grillen van de Nasdaq: die zeggen voldoende.

Er lag de afgelopen weken nog een ander spookbeeld op de loer: de bankfaillissementen, die nog vers in het geheugen liggen. Het faillissement van Silicon Valley Bank sloeg in als een bom. De oorzaak waren verliezen op haar portefeuille van Amerikaanse staatsobligaties, die toch als ‘risicovrij’ bekend stonden.

Nog meer zwarte zwanen

Iedereen dacht dat de verstrenging van de regelgeving sinds 2008 dit soort incidenten onmogelijk maakte. Niemand dacht dat een rentestijging een dergelijk faillissement zou veroorzaken. Nu twijfelen we opnieuw over de gezondheid van de financiële instellingen. Daardoor zit de wereldwijde financiële sector opnieuw in zwaar weer.

Hoe moet het nu verder? De centrale banken moeten de inflatie blijven bestrijden. Maar te snelle renteverhogingen zullen nog meer schade aanrichten. De Fed en de ECB lopen op eieren, want de wereld is complex en er zwemmen nog andere zwarte zwanen rond. Zo zijn de regionale banken in Amerika minder goed beheerd dan gedacht. En ook het Credit Suisse-debacle is een voorbeeld.