Japan tussen energieafhankelijkheid en inflatie

Een verzwakte stijging door de geopolitiek

2026 was voor het land van de rijzende zon vrij goed van start gegaan. Sanae Takaichi werd eind oktober 2025 verkozen tot premier en een ruim herstelplan van meer dan 100 miljard euro werd gelanceerd. Het doel: de scherpe stijging van de voedselprijzen bekampen en de vierde wereldeconomie weer doen groeien. De markten reageerden alvast zeer enthousiast! Zo kende de Nikkei - de Japanse sterindex - een sterke stijging, doorbrak bijna de grens van 60.000 punten en boekte op die manier 14% winst tussen begin januari en eind februari. Met de start van de oorlog in Iran kwam aan dit mooie elan echter abrupt een einde en werd de structurele zwakte van Japan weer blootgelegd: zijn energieafhankelijkheid.

Van historische deflatie naar inflatie: een uniek parcours

Tot het begin van de jaren 2000 werd Japan gezien als een economische anomalie, gevangen tussen een systeem op de rand van deflatie en een zwakke groei. Deze lethargie (ook op de Japanse beurs) eindigde met de oorlog in Oekraïne en de archipel, gestuwd door de energieprijzen, herontdekte inflatie. Na al die jaren van deflatie werd deze eerste inflatiegolf door de markten goed onthaald, weliswaar geholpen door overheidsmaatregelen. Na een tweede inflatiegolf, die te maken had met de rijstprijs en die sinds kort onder controle is, bevindt Japan zich nu in een situatie die duidelijk veel complexer is. De situatie in Iran en de geblokkeerde Straat van Hormuz hebben namelijk een bijzonder grote impact op het land. De factuur zou zwaar kunnen zijn, zowel voor de gezinnen als voor de lokale munt die verder wegzakt.

Energieafhankelijkheid en Japanse paradox

Waarom is de situatie kritiek? Japan belichaamt een van de grote paradoxen van de huidige economieën: een industriële grootmacht, een economisch zwaargewicht, maar sterk afhankelijk van het buitenland voor zijn energievoorziening. Het land voert meer dan 85% van zijn energie in en hangt zeer sterk af van de koolwaterstoffen uit het Midden-Oosten. Bovendien was de stillegging van de kerncentrale van Fukushima (hoewel ze deels weer is opgestart) niet echt bevorderlijk voor de diversiteit van de energiemix. Wat olie betreft, komt meer dan 90% van het ingevoerde zwarte goud uit de Golfstaten. De huidige crisis legt zo de kwetsbaarheid van Japan bloot. Voor een land dat qua energievoorziening maar weinig manoeuvreerruimte heeft, veroorzaken sterke schommelingen in de olie-, elektriciteits- of gasprijzen een onmiddellijke en mogelijk langdurige schok. En wellicht daarom is Mister Market streng geweest voor de Japanse beurs.

Voorzichtigheid en analyse van de situatie

In deze gespannen context werd uitgekeken naar de consumentenprijsindex. De BOJ heeft recentelijk haar rente onveranderd gelaten, maar heeft gewezen op een terugkeer van de inflatiedruk via de geïmporteerde energie. In die zin is de publicatie dinsdagochtend van de CPI (consumentenprijsindex) op 1,6%, lager dan verwacht, enigszins een opluchting. Die cijfers hebben echter nog betrekking op februari en houden dus geen rekening met de geopolitieke situatie! Het land blijft ongetwijfeld een interessante en aantrekkelijke economie, maar gezien de huidige situatie moeten we bijzonder waakzaam zijn. Wat vaststaat is dat de Japanse indexen sterk gecorreleerd zullen zijn met de ontwikkeling van het conflict in Iran.

Laatste plotwendingen

Van het conflict gesproken, de gebeurtenissen van de laatste dagen kenden heel wat wendingen. Eerst heeft Donald Trump ermee gedreigd de energie-installaties van Iran te bombarderen als de Straat van Hormuz niet binnen de 48 uur zou worden heropend. Op zijn beurt heeft Iran zich dreigend opgesteld, waarna de olie- en gasprijzen weer zijn gestegen en de markten logischerwijs onderuit zijn gegaan. Maandag is de Amerikaanse president teruggekomen op zijn uitspraken en heeft hij een uitstel aangekondigd omdat er ‘productieve gesprekken’ lopen. De markten hebben zich in de loop van de dag vrij spectaculair hersteld en de olieprijs kalmeerde enigszins. Dinsdag veranderde de situatie met het uur. Of het nu gaat om de wereldmarkten of meer specifiek de Japanse markt, we moeten het hoofd koel houden en zeker het volgende spreekwoord in gedachten houden: ook op de beurs is voorzichtigheid de moeder van de porseleinkast.