Hoe en wanneer zal dit eindigen?

Markten balanceren tussen onzekerheid en hoop op mogelijke stabilisatie

De S&P 500 daalde vorige week met 2% en noteert nu 7% onder het niveau van eind februari. In Europa reageren aandelen wat gevoeliger op de situatie in het Midden-Oosten en op de hogere energieprijzen: de Stoxx Europe 600 verloor 3,8% op weekbasis en staat ongeveer 10% lager dan zijn recente piek.

In het verleden leidde een periode van duurdere energie meestal tot een tijdelijke groeivertraging en tot een matige correctie op de aandelenmarkten, zonder dat dit meteen tot recessies hoefde te leiden. Dat patroon lijkt zich vandaag grotendeels te herhalen.

Mocht de verstoring echter langdurig aanhouden en de energieprijzen nog geruime tijd hoog blijven, dan kan de druk op de economische activiteit toenemen en kunnen markten verder terugvallen. In het omgekeerde scenario, wanneer er duidelijke signalen van de-escalatie komen, zien we doorgaans dat het marktsentiment snel kan opveren en risicobereidheid opnieuw aantrekt.

Beperkte vooruitgang richting veilige heropening van Hormuz

President Trump had deze evolutie waarschijnlijk anders ingeschat en lijkt minder grip te hebben op het verdere verloop van het conflict. Als het uiteindelijke doel was om het Iraanse regime onder druk te zetten of te verzwakken, is dat voorlopig niet bereikt. Ook het verhogen van de druk om tot een akkoord te komen, heeft tot nu toe weinig beweging opgeleverd. Daarnaast blijkt het moeilijker dan verwacht om de militaire capaciteit van Iran snel uit te schakelen.

Hoe de Straat van Hormuz op korte termijn opnieuw veilig kan worden geopend, blijft momenteel onduidelijk. Een scenario waarbij tankers onder militaire begeleiding varen, lijkt operationeel niet onmiddellijk haalbaar.

Zolang de doorgang gesloten blijft, blijft de impact op olie- en gasmarkten voelbaar. De verstoring van het transport en eventuele schade aan productie-infrastructuur in de regio zorgen voor hogere energieprijzen. De Brent-olieprijs liep op tot rond 120 USD, vergelijkbaar met eerdere piekperiodes, en Europese gasprijzen zijn in enkele weken sterk gestegen, wat op zijn beurt doorwerkt in de elektriciteitsprijzen.

Naast energie kan de tijdelijke vertraging in de doorvoer van andere grondstoffen, zoals meststoffen, aluminium en helium, belangrijk voor onder meer chipproductie, voor bepaalde sectoren bijkomende bevoorradingsuitdagingen creëren.

Centrale banken alert voor inflatiedruk

Gezien het risico op oplopende inflatie denken centrale bankiers opnieuw na over hun beleidsopties. Waar eerder verdere renteverlagingen in het vooruitzicht lagen, bereiden ze de markten nu voor op de mogelijkheid dat renteverhogingen nodig kunnen zijn om de prijsstabiliteit te bewaken. Voor de ECB zou zo’n aanpassing al vanaf april kunnen worden overwogen. De Fed houdt voorlopig een meer afwachtende houding aan.

Obligatierentes reageren

Door het vooruitzicht van hogere inflatie en mogelijke renteverhogingen door centrale banken zijn de obligatierentes de voorbije dagen verder gestegen. In de Verenigde Staten liep de tienjaarsrente vorige week licht op tot 4,37%, terwijl de Duitse tienjaarsrente voor het eerst sinds 2023 opnieuw boven 3% uitkwam. Deze evolutie weerspiegelt vooral de gewijzigde verwachtingen rond het toekomstige beleid van centrale banken.

De zoektocht naar stabiliteit

Stijgende rentes, gecombineerd met bezorgdheid over een lagere economische groei, wegen op zowel de aandelenmarkten als op een aantal grondstoffenmarkten, met uitzondering van producten waarvan de aanvoer via Hormuz wordt beïnvloed. Opvallend is dat goud en andere edelmetalen momenteel minder profiteren van hun traditionele rol als stabiliserende component in portefeuilles.

Beleggers tonen op dit moment meer belangstelling voor de USD (en in mindere mate de CHF), wat typisch is in periodes met hogere rentes en een sterkere dollar. In zo’n omgeving presteren edelmetalen doorgaans wat minder, terwijl sommige investeerders ook winst nemen na de sterke koersstijgingen van de afgelopen jaren.

It takes 3 to TACO

Er zijn verschillende redenen waarom President Trump geneigd zou kunnen zijn het conflict sneller af te bouwen (TACO, Trump Always Chickens Out) en naar een oplossing toe te werken. Een langdurige periode van hogere inflatie en een vertraging van de economische groei zou immers minder wenselijk zijn in aanloop naar de midtermverkiezingen in november. Zowel Trump als Netanyahu hebben bovendien al aangegeven dat een deel van hun doelstellingen volgens hen bereikt is, zoals het uitschakelen van een aanzienlijk aantal Iraanse lanceerplatforms en het beperken van bepaalde militaire capaciteiten. Trump nam daarbij afstand van de Israëlische aanval op een Iraans gasveld. Ook operationeel zijn er grenzen: de beschikbare voorraden raketten en munitie van lokale Amerikaanse eenheden zouden binnen enkele weken onder druk kunnen komen te staan.

Mocht Trump beslissen om het einde van de militaire operatie eenzijdig aan te kondigen, blijft het afwachten in welke mate Iran en Israël dat zouden volgen. Een onderhandelde oplossing lijkt op korte termijn niet vanzelfsprekend. Daarom wordt in verschillende kringen gespeculeerd over een mogelijke toename van diplomatieke druk, bijvoorbeeld via een ultimatum rond de heropening van de Straat van Hormuz. Hoe dit precies evolueert, blijft voorlopig onzeker.