Van outsourcing naar insourcing: bedrijven nemen het heft weer in eigen hand

Een strikte kostendiscipline

De markten mogen de ruime democratische overwinning uiteindelijk goed hebben verteerd, deze omslag herinnert ons er wel aan hoezeer de geopolitieke relaties de laatste jaren zijn veranderd. Een analyse van de wijzigingen die bedrijven hebben doorgevoerd om zich aan deze veranderende wereld aan te passen is dan ook op zijn plaats. 

Voor een bedrijf wordt de prestatie vaak bepaald door operationele efficiëntie. Op financieel vlak is het doel doorgaans om de marges te optimaliseren. Decennialang hebben bedrijven dan ook de voorkeur gegeven aan een model waarbij ze zich focussen op hun corebusiness en daarnaast activiteiten outsourcen naar partners tegen lagere kosten om zo te profiteren van de mondialisering. Offshoring, onderaanneming en geglobaliseerde toeleveringsketens zijn zo courante praktijken geworden. Dit model staat sinds enkele jaren echter onder druk. Eerst heeft de gezondheidscrisis de kwetsbaarheid blootgelegd van toeleveringsketens die afhankelijk zijn van verafgelegen leveranciers. Daarna vormden handelsspanningen en het veranderende wereldwijde economische beleid een nieuwe uitdaging. Gewapende conflicten en gestegen grondstoffenprijzen hebben deze tendens uiteindelijk bevestigd. Zijn bedrijven, gelet op deze opeenvolgende schokken, bereid om hun model te verfijnen en eventueel enkele margepunten te verliezen voor meer zekerheid?

Voorbeeld van strategische keuze bij schokken

In deze context beperkt de uitdaging zich niet tot een kostenminimalisering. Ook moeten bepaalde kernactiviteiten worden veiliggesteld, slechte verrassingen zoveel mogelijk vermeden en toegang tot grondstoffen en kritieke onderdelen gegarandeerd. Het voorbeeld van Delta Airlines is veelbetekenend, aangezien de baanbrekende keuze van het bedrijf destijds heel wat vragen had opgeroepen. In 2012 heeft deze luchtvaartmaatschappij, bekend om haar personenvervoer, een raffinaderij gekocht en in de transformatie geïnvesteerd. Deze keuze werd initieel bekritiseerd. Een raffinaderij onderhouden is namelijk duur en het bedrijf week af van zijn hoofdactiviteit. Tien jaar later heeft de oorlog in Oekraïne geleid tot een forse stijging van de kerosineprijs en blijkt deze strategie een terechte keuze: de afhankelijkheid van externe leveranciers beperken, de toevoer veiligstellen en een deel van de waardeketen insourcen.

Europa verandert eveneens

Europa en zijn bedrijven zijn erg blootgesteld aan deze opeenvolgende crisissen. De Europese energieautonomie blijft beperkt en het continent is zeer gevoelig voor handels- of geopolitieke crisissen. Daarom wil Europa, net als bedrijven van sectoren die momenteel in moeilijkheden verkeren, zijn autonomie versterken. Laten we het voorbeeld nemen van de autosector die te kampen heeft met douaneheffingen en Chinese concurrentie. Meerdere constructeurs overwegen inmiddels om zelf hun batterijen te produceren. Zo kunnen ze hun technologische afhankelijkheid beperken en de controle over een essentieel onderdeel voor elektrische voertuigen versterken. Het is weliswaar niet de bedoeling om alles te insourcen, maar de externe afhankelijkheden te verminderen.

Maar het stopt niet bij de autosector. De Europese Chips Act, die onlangs nog werd versterkt door een nieuw wetsvoorstel, wil de productiecapaciteit van halfgeleiders in Europa ontwikkelen. Het bewustzijn over het economische en strategische belang van deze sector voor Europa groeit dus, dat wat dit betreft nog steeds te afhankelijk is van de buitenwereld.

Een duurzame verandering?

Overheden en bedrijven veranderen dan wel hun gedrag en strategieën, wil dit daarom zeggen dat de outsourcing van activiteiten geleidelijk gaat stoppen? Het is weinig waarschijnlijk dat outsourcing verdwijnt, omdat interne productie grote investeringen vereist en soms zwaar op de rentabiliteit kan wegen. Beleggers moeten voortaan echter meer stilstaan bij de veerkracht van het economische model van bedrijven. Hoe kunnen ze op verstoringen, onvoorziene risico’s reageren? In een veranderende omgeving is de voordeligste strategie op korte termijn immers niet noodzakelijkerwijs de meest adequate strategie op lange termijn.