Overzicht
- Een huwelijksvoordeel is een beding dat de langstlevende beschermt
- Zoals de toebedeling van het gemeenschappelijke vermogen in volle eigendom, wat zwaar belast wordt
- Het ‘Casman’-beding vermijdt dat de huwgemeenschap tweemaal belast wordt
- Het gaat om een beding waarbij het gemeenschappelijke vermogen ‘onder last’ toebedeeld wordt
- In Wallonië bevestigde het Hof van Beroep in Bergen onlangs dat dit beding fiscaal geldig is
- Vlaanderen kwalificeert het evenwel als fiscaal misbruik
- De Brusselse rechtbanken hebben zich nog niet uitgesproken
Vermogensplanning tussen echtgenoten heeft erg vaak tot doel om de langstlevende echtgenoot te beschermen en zijn of haar financiële onafhankelijkheid te verzekeren. Daarom nemen veel echtparen een huwelijksvoordeel op in hun huwelijkscontract. Een typisch voorbeeld is dat de huwgemeenschap in volle eigendom wordt toebedeeld aan de langstlevende.
In het burgerlijk recht wordt een dergelijke toebedeling beschouwd als een overeenkomst ‘onder bezwarende titel’. De reservataire erfgenamen kunnen dit niet betwisten.
De toebedeling van de huwgemeenschap in volle eigendom wordt fiscaal zwaar belast. Er is erfbelasting verschuldigd op de helft van het gemeenschappelijke vermogen bij het overlijden van de eerste echtgenoot, én over het geheel bij het overlijden van de tweede.
Het ‘Casman’-beding is een huwelijksvoordeel waarmee u deze dubbele belasting kunt vermijden.
Het ‘Casman’-beding
Volgens het standpunt is het ‘Casman’-beding een huwelijksvoordeel waarmee u deze dubbele belasting kunt vermijden. Het is een beding dat het gemeenschappelijke vermogen onder last toebedeelt: het wijst de volle eigendom van de volledige huwgemeenschap toe aan de langstlevende ‘onder last’. Die last bestaat erin op een bepaald tijdstip de helft van de waarde van de huwgemeenschap aan de andere erfgenamen (vaak de kinderen) uit te keren. In het algemeen gebeurt dit alleen bij het overlijden van de langstlevende.
Bescherming van de langstlevende zonder meerkost
Het ‘Casman’-beding is dubbel voordelig. Het beschermt de langstlevende, die de hele huwgemeenschap krijgt toebedeeld en de last over het algemeen pas bij zijn of haar overlijden moet betalen. De erfbelasting stijgt ook niet volgens een meerderheid in de rechtspraak:
- Bij een overlijden moet de overblijvende partner erfbelasting betalen over het vruchtgebruik van de last en de kinderen over de blote eigendom van deze vordering (gelijk aan de helft van de huwgemeenschap die aan de eerste echtgenoot toebehoorde);
- Bij het overlijden van de langstlevende wordt deze last van de nalatenschap in mindering gebracht. Daardoor wordt de vordering van de kinderen gecompenseerd, tenzij deze last vóór het overlijden van de langstlevende werd terugbetaald (maar dit is erg uitzonderlijk).
In Vlaanderen kwalificeert Vlabel het ‘Casman’-beding steevast als fiscaal misbruik, en houdt ze geen rekening met de last.Joséphine de Grand Ry
Fiscaal misbruik in Vlaanderen
In Vlaanderen kwalificeert Vlabel het ‘Casman’-beding steevast als fiscaal misbruik, en houdt ze geen rekening met de last. Er is dus een dubbele belasting: eerst in de nalatenschap van de eerststervende, en daarna in de nalatenschap van de langstlevende.
De Vlaamse wetgever heeft dit beding bovendien belastbaar gemaakt middels een decreet van 8 december 2017.
Op 23 juni 2020 heeft het Hof van Beroep te Gent geoordeeld dat de last toelaatbaar is in de nalatenschap van de langstlevende. Op dit arrest kan men echter alleen een beroep doen voor nalatenschappen die zijn opengevallen vóór de datum waarop dat decreet van kracht is geworden: 24 december 2017.
Deze opmerkelijke beslissing heeft alle argumenten van de Waalse belastingadministratie stuk voor stuk van tafel geveegd.Joséphine de Grand Ry
Gunstige rechtspraak in Wallonië
In het Waalse Gewest is de situatie heel anders. In 2016 weigerde de Waalse belastingdienst om rekening te houden met de last van een ‘Casman’-beding. De erfgenamen vochten deze afwijzing aan en brachten de zaak voor de rechter. De rechtbank van eerste aanleg stelde hen in het gelijk. Het Hof was van oordeel dat noch artikel 5 van het Waalse Wetboek der successierechten, noch de algemene antimisbruikbepaling konden rechtvaardigen dat de last niet werd aanvaard. Dat werd 22 januari 2021 bevestigd door het Hof van Beroep van Bergen.
Deze opmerkelijke beslissing heeft alle argumenten van de Waalse belastingadministratie stuk voor stuk van tafel geveegd. Hierdoor kunnen Waalse echtparen opnieuw overwegen een ‘Casman’-beding in hun huwelijkscontract op te nemen.
Het arrest van het Hof van Beroep van Bergen geeft interessante argumenten om ook het standpunt van de belastingdienst in Brussel te betwisten.Joséphine de Grand Ry
Geen rechtspraak in Brussel
Het Hof van Beroep van Bergen is de eerste Franstalige rechtbank die erg duidelijk stelt dat het ‘Casman’-beding geen fiscaal misbruik vormt. Dit geldt ongeacht of de belastingdienst zich beroept op artikel 5 van het Wetboek der Successierechten, dan wel op de algemene antimisbruikmaatregel.
Momenteel is deze rechtspraak alleen van toepassing in het Waalse Gewest. Het is te hopen dat de Brusselse rechtbanken zich hierbij zullen aansluiten. In ieder geval geeft het arrest van het Hof van Beroep van Bergen interessante argumenten om ook het standpunt van de belastingdienst in Brussel te betwisten.
Cliënt bij Priority Banking Exclusive, Private Banking of Wealth Management?
Schrijf u in op onze dagelijkse en/of wekelijkse nieuwsbrief.
Ik schrijf mij in
De inlichtingen en meningen opgenomen in onderhavig artikel zijn toelichtingen met een louter informatief karakter. Zij kunnen in geen geval beschouwd worden als adviezen of aanbevelingen van fiscale, juridische of andere aard. Zij houden geen rekening met uw persoonlijke situatie.
Wij verzoeken u dan ook uw raadsman te contacteren vooraleer enige beslissing te nemen die rechtstreeks of onrechtstreeks gebaseerd is op de inlichtingen vervat in deze communicatie. Deze Algemene Bankvoorwaarden vormen het algemene kader van de conventionele relatie tussen BNP Paribas Fortis NV kredietinstelling met maatschappelijke zetel gevestigd is in 1000 Brussel, Warandeberg 3 - B.T.W. BE 0403.199.702 - RPR Brussel, onder het prudentieel toezicht van de Nationale Bank van België, Berlaimontlaan 14, 1000 Brussel en de controle inzake beleggers- en consumentenbescherming van de Autoriteit van Financiële Diensten en Markten (FSMA), Congresstraat 12-14, 1000 Brussel en ingeschreven als verzekeringsagent onder FSMA-nr. BE 0403.199.702.