Staat de familiale holding fiscaal onder druk?

Wat is een familiale holding?

Een familiale holding is een vennootschap die wordt opgericht om belangen in andere ondernemingen aan te houden, doorgaans van eenzelfde familie. Ze kan:

• actief zijn, als ze betrokken is bij het beheer van haar dochterondernemingen,
• passief zijn, als ze zich beperkt tot het aanhouden van de belangen in portefeuille.

In beide gevallen geniet een familiale holding, louter op basis van haar aard, geen bijzondere fiscale behandeling ten opzichte van een operationele vennootschap.

Maar een holding kan, zoals elke vennootschap, onder bepaalde voorwaarden het stelsel van definitief belaste inkomsten (DBI) genieten. De dividenden die ze van haar dochterondernemingen krijgt en de meerwaarden die ze realiseert bij de verkoop van de belangen, kunnen zo van belasting worden vrijgesteld.

Wanneer verwerpt de fiscus de fiscale voordelen van het DBI-stelsel?

België voerde enkele jaren geleden, onder druk van Europa, een specifieke antimisbruikmaatregel voor het DBI-stelsel in. De fiscus kan hiermee de vrijstelling in vraag stellen als die voortvloeit uit een zogenaamde "niet-authentieke" constructie. Kort samengevat, gaat het om een kunstmatige juridische of financiële constructie. Die heeft geen werkelijke economische onderbouwing. Ze heeft wel als belangrijkste doel een fiscaal voordeel te verkrijgen.

De belastingadministratie betwistte zo meerdere beroepen op het DBI-stelsel in het kader van familiale holdings. In een van die dossiers bevestigde het Hof van Beroep van Bergen begin 2026 de verwerping van de fiscale voordelen. Het Hof oordeelde dat de holding in kwestie, die uitsluitend belangen in Belgische vennootschappen aanhield, een niet-authentieke constructie was.

Zet deze uitspraak de fiscaliteit van familiale holdings op de helling?

Dat doet ze niet. Het Hof herinnert vooral aan de regels die moeten worden nageleefd om het DBI-stelsel te genieten.

De zaak die op tafel lag, blijft vrij specifiek. 3 broers en zussen, die we Gabriel, Kurt en Pascale zullen noemen, waren aandeelhouder van een holding H. Die holding controleerde een operationele vennootschap met een aanzienlijke kaspositie. Gabriel wilde hier opnieuw de controle over verwerven. Hij bracht daarom zijn participatie in H in een nieuwe overkoepelende holding F in. Die nam daarop de belangen van Kurt en Pascale over. De operationele vennootschap keerde een aanzienlijk dividend uit aan holding H. Aansluitend deed ze dat aan holding F, onder het DBI-stelsel. Met deze middelen kon holding F de overname van de aandelen van Kurt en Pascale financieren.

Het Hof verwierp de toepassing van het DBI-stelsel in hoofde van de overkoepelende holding F. Het onderwierp de dividenden aan de vennootschapsbelasting, tegen het tarief van 25%. Verschillende elementen trokken daarbij de aandacht van het Hof.

1. Ten eerste, was de termijn tussen de oprichting van F en de uitkering van de dividenden zeer kort: amper 10 dagen.
2. Vervolgens merkte het Hof op dat holding F tot aan de aankondiging van een fiscale controle geen enkele andere activiteit had ontplooid. Daardoor leek haar bestaansreden beperkt tot de realisatie van deze operatie.
3. Het Hof stelde ten slotte vast dat er andere, weliswaar fiscaal minder voordelige, oplossingen mogelijk waren geweest om deze familiale reorganisatie te verwezenlijken.

Het Hof verwierp het argument van successieplanning dat werd aangevoerd om de constructie te rechtvaardigen.

Welke lessen trekken we uit deze uitspraak?

Een vennootschap moet vandaag een zekere economische realiteit hebben, in verhouding tot haar activiteit. Het is niet nodig om 10 personen in te zetten om enkele participaties te beheren. Maar de vennootschap moet wel over echte substantie en een eigen economische logica beschikken. Ze mag zich niet beperken tot een loutere tussenschakel om dividenden onder het DBI-stelsel te laten doorstromen.

Het samenbrengen en beheren van familiaal vermogen vormt een volkomen legitieme bestaansreden. Maar de rol van de holding mag zich niet beperken tot die van instrument voor het aanhouden van enkele vaste familiale participaties. Vastgoedinvesteringen geven zo de structuur meer substantie. Voor een holding die een familiebedrijf controleert, getuigen investeringen in andere ondernemingen ook, volgens een private-equity logica, van een streven naar diversificatie en reële investeringsactiviteit.

Deze realiteit moet zich ook concreet vertalen in de organisatie van de vennootschap. Een eigen adres, in plaats van een loutere domiciliëring bij de boekhouder; een vaste telefoonlijn of iemand die regelmatig instaat voor de administratie en communicatie,… Het zijn stuk voor stuk elementen die in die richting wijzen. Het opstellen van een familiecharter formaliseert potentieel haar bestaansreden. Tegelijk maakt het ook alle aandeelhouders bewust van de strategische visie van de holding.

Deze voorzorgsmaatregelen gelden zowel voor nieuwe holdings als voor bestaande structuren. Gelet op de evolutie van de wetgeving en de recente rechtspraak, vallen strengere fiscale controles niet uit te sluiten. Neem contact op met uw relatiebeheerder, of maak een afspraak in het BNP Paribas Fortis-kantoor naar keuze voor meer informatie.