Successieplanning na een verhuis naar het buitenland

Als u op het ogenblik van uw verhuis of dat van uw kinderen al een successieplanning heeft opgezet (bijvoorbeeld via testament, huwelijkscontract, schenkingen …), zal u zich de vraag moeten stellen of deze planning nog up-to-date is na de verhuis.

Wie erft wat?

Het erfrecht bepaalt wie de wettelijke erfgenamen zijn en wat hun rechten in de nalatenschap zijn. Deze regels verschillen van land tot land.

In België zijn de kinderen de belangrijkste erfgenamen en genieten zij van een grote reserve (al wordt dit binnenkort verder beperkt). In het buitenland kan dit evenwel anders zijn met meer rechten voor de langstlevende echtgenoot.

Welk erfrecht is er van toepassing op mijn nalatenschap?

In principe wordt de hele nalatenschap afgehandeld volgens het recht van het land waar de erflater zijn laatste verblijfplaats had. Indien u verhuist uit België om bijvoorbeeld in Frankrijk van uw pensioen te genieten, dient u er dan ook rekening mee te houden dat in principe het Franse erfrecht van toepassing zal zijn op uw gehele nalatenschap.

In dit verband, biedt de Europese erfrechtverordening sinds 17 augustus 2015 evenwel de mogelijkheid om te opteren voor de toepassing van het recht van het land waarvan u de nationaliteit bezit (de zogenaamde ‘rechtskeuze’). Deze rechtskeuze moet expliciet worden opgenomen in een verklaring, die de vorm van een uiterste wilsbeschikking aanneemt.

Als u de Belgische nationaliteit heeft, kunt u bijgevolg via testament opteren voor het Belgisch erfrecht. In voorkomend geval, blijft het Belgisch erfrecht ook na uw emigratie van toepassing op de afwikkeling van uw nalatenschap.

Als u verhuist naar een niet-Europees land, dient u er rekening mee te houden dat het toepasselijk erfrecht mogelijk door andere verwijzingscriteria zal bepaald worden.

Waar betalen mijn erfgenamen erfbelasting?

Het toepasselijk erfrecht dient onderscheiden te worden van de fiscale regels die van toepassing zijn op de nalatenschap.

Als een Belgisch rijksinwoner overlijdt, zijn de erfgenamen Belgische erfbelasting verschuldigd op het nettovermogen wereldwijd van de erflater. Maar ook als de erflater op het ogenblik van zijn overlijden geen Belgisch rijksinwoner was, zal een bijzonder successierecht verschuldigd zijn op de in België gelegen onroerende goederen, waarvan de erflater eigenaar was. Dit is het zogenaamde recht van overgang bij overlijden.

Een verhuis naar het buitenland impliceert bijgevolg dat er in principe geen Belgische erfbelasting meer verschuldigd zal zijn over uw nalatenschap, behalve voor wat betreft de Belgische onroerende goederen waarvan u eigenaar bent.

Niettemin moet u er rekening mee te houden dat ook in het buitenland erfbelasting verschuldigd kan zijn. Dit geldt zowel voor het land van uw nieuwe woonplaats, als voor andere landen waarmee u of uw erfgenamen verbonden zijn. Zo kennen sommige landen, waaronder Duitsland, een verkrijgersbelasting. Als één van uw erfgenamen in Duitsland woont, zal Duitse erfbelasting verschuldigd zijn over al hetgeen deze erfgenaam verkrijgt.

Kan mijn nalatenschap in meerdere landen belast worden?

Die kans is groot, aangezien de fiscale regels eigen zijn aan elk land. Zo kan het land van uw nieuwe woonplaats erfbelasting heffen op uw wereldwijd vermogen, terwijl het land waar uw erfgenamen gevestigd zijn een verkrijgersbelasting kent en bijgevolg ook erfbelasting heft. Als u onroerende goederen bezit, zal bovendien vaak erfbelasting verschuldigd zijn in het land waarde onroerende goederen gelegen zijn.

Daarenboven werden inzake erfbelasting slechts een beperkt aantal dubbelbelastingverdragen afgesloten. België heeft bijvoorbeeld alleen een verdrag met Frankrijk en Zweden. Wat wel dikwijls voorkomt, is dat het nationaal recht van een bepaald land voorziet in een belastingkrediet voor in het buitenland betaalde erfbelasting.

Een goede successieplanning is van groot belang om de overgang van uw vermogen naar de volgende generatie fiscaal te optimaliseren. Als u of uw kinderen een verhuis naar het buitenland plannen, dient u er zich van bewust te zijn dat de emigratie mogelijks een belangrijke impact heeft op uw successieplanning.

Het is dan ook van groot belang dat u voorafgaand aan de emigratie uw volledige successieplanning opnieuw bekijkt. Een klassieke planning waarbij (een deel van) uw vermogen aan de kinderen werd geschonken, kan ongewenste gevolgen met zich meebrengen. Werd er een testament en/of huwelijkscontract opgesteld, dan moet dit mogelijk  worden aangepast.