Europese green deal past in wereldwijde evolutie

Waar gaat de wereld naartoe? Figuur 1 toont de stand van zaken begin deze eeuw. De horizontale X-as toont de evolutie van de levensomstandigheden. Dit is de Human Development Index, gebaseerd op het gemiddelde inkomen per capita, de levensverwachting, de scholingsgraad... Dat zijn betere welvaartsindicatoren dan het bbp per inwoner.
We zien drie groepen landen. Het grootste deel bevindt zich in de middengroep. Denk aan landen zoals Brazilië en China. Ze staan aan de drempel van wat we als een ontwikkelde en kwalitatieve samenleving beschouwen. Inmiddels heeft ook China de extreme armoede officieel achter zich gelaten. De landen aan de linkerkant zijn nog volop in die richting aan het opschuiven. Rechts vinden we de ontwikkelde landen.

Beschikbare middelen

Het streven naar betere levensomstandigheden is eigen aan de mens. De grote uitdaging bestaat erin om die ontwikkeling te realiseren binnen de beschikbare middelen van de aarde, geïllustreerd door de horizontale stippellijn in figuur 1.
Het probleem is dat deze lijn zakt doorheen de jaren. Toen we in 1900 met 1,6 miljard mensen waren, lag ze nog een stuk hoger. Naarmate de bevolkingsgroei blijft toenemen, zakt de stippellijn almaar verder naar beneden. De beschikbaarheid van grondstoffen per persoon neemt af, net als de maximale ecologische voetafdruk.
Een bijkomend probleem is dat, eenmaal landen de ontwikkelingsdrempel naderen, de ecologische voetafdruk exponentieel groeit.

Duurzaam kwadrant

Momenteel is er geen enkel land dat zich stabiel binnen het 'Sustainable Development Quadrant' situeert. Dat is de rechthoek rechts in figuur 1. In deze zone bevindt een land zich als het voldoende ontwikkeld is én tegelijk leeft binnen de draagkracht van de planeet.
Figuur 2 geeft dan weer hoop. Naast het streven naar een beter leven voor iedereen (naar rechts) en een stijgende impact op de planeet (naar boven) is er ook een derde evolutie. Die wordt hier geïllustreerd door de beweging van landen als Argentinië, Uruguay, Duitsland en Noorwegen richting duurzaam kwadrant. Figuur 2 toont trouwens de evolutie tussen 1980 en 2005. Ondertussen evolueerden een aantal landen verder in de goede richting.

Beweging versnellen

Eveneens hoopgevend is het feit dat het om een wereldwijde trend gaat, die al bezig is van lang voor er sprake was van de Europese green deal. Alle landen evolueren in de richting van betere ontwikkeling, en vele (ontwikkelde) landen voeren al een tijdje een regulerend kader in dat richting duurzaamheid gaat. Denk aan strengere bouwvoorschriften, beperkingen op uitstoot, inzetten op hernieuwbare energie...
Om de klimaatverandering af te remmen, is het nodig om de beweging richting duurzaam kwadrant nog te versnellen. Dit is vooral zo voor de middengroep van landen waar het overgrote deel van de wereldbevolking in leeft. En dat is voor regio’s in volle ontwikkeling een hele uitdaging.