Inflatie na corona: stijging of Japan-scenario?

Corona leidde tot een forse daling van economische groei in het tweede kwartaal van 2020, met daarna een scherp maar onvolledig herstel. Een ongecontroleerde heropflakkering van het virus zou de voorspelde groei vertragen. De snelle ontwikkeling van een vaccin kan het herstel versnellen.

Op korte termijn is een gevoelige daling van de Belgische inflatie quasi zeker. Een olieprijs die rond 35 dollar per vat blijft schommelen drukt het inflatiepeil met 0,26 procentpunten. Dalende inkomens en besmettingsvrees doen de binnenlandse consumptie afnemen. Bedrijven schroeven geplande investeringen met 30% terug, meldt de NBB. Op korte termijn verwachten we een daling van de inflatie tot 0,2%, tegen eind 2020 gevolgd door een herstel richting 1,7%.

Schuldafbouw

Vanaf 2022 is het beeld minder duidelijk. De expansieve monetaire en fiscale politiek versterken elkaar en kunnen de vraag explosief doen herstellen, zeker wanneer er een vaccin is en de economie normaliseert. Bedenk dat de budgettaire stimulans in de Verenigde Staten bij goedkeuring van een volgend reddingspakket kan oplopen tot bijna 20% van het bbp, terwijl de verwachte krimp ‘amper’ 5 à 7% bedraagt.

Vanwege de enorme schuldenberg zullen overheden de centrale bankiers onder druk zetten om de rente bij een herstel niet te snel op te trekken. Het risico op oververhitting van de economie, en dus toenemende inflatie, neemt zo toe. Wat extra inflatie (3 à 5%) zou de centrale bankiers overigens goed uitkomen als oplossing voor de schuldafbouw.

Social distancing

Er zijn ook andere factoren die kunnen bijdragen tot een stijgende inflatie. Zolang er geen vaccin is gevonden en social distancing de norm blijft, kan dat in sommige sectoren voor hogere prijzen zorgen.

Restaurants die slechts aan 50% tot 70% van hun capaciteit kunnen werken, zullen zich verplicht zien om hun prijzen op te trekken om nog rendabel te zijn.

In de luchtvaartsector krimpt de maximale bezettingsgraad voor vliegtuigen naar 62% in geval van een strikte toepassing van de 1,5 meterregel. IATA, de overkoepelende federatie, berekende dat vliegtuigmaatschappijen hun ticketprijs met gemiddeld 50% moeten optrekken om break-even te draaien.

Onshoring

Globalisatie droeg de voorbije decennia bij tot de lagere inflatie. Globale concurrentie op de arbeidsmarkt drukte immers op de prijzen en lonen. Corona versterkt de trend naar een vertragende globalisatie die de afgelopen jaren al was ingezet. Bedrijven kijken vandaag kritisch naar hun aanvoerketen. Niet alleen in het licht van corona, maar ook omdat ze rekening houden met mogelijke toekomstige ontwrichtingen die het gevolg zijn van de klimaatwijziging. Zelfs al blijft deze zogenaamde onshoring beperkt, dan nog zal een diversificatie van de aanvoerketen over meerdere leveranciers de kost van producten doen oplopen.

Demografie

De demografische evolutie wijst ook almaar meer in de richting van toenemende inflatie dan van desinflatie. Sinds de jaren 70 van de vorige eeuw tot en met enkele jaren geleden nam de ‘support ratio’ steeds toe. Deze ratio zet het aantal werkenden af tegenover het aantal consumenten. Een sterkere stijging van het aantal werkenden wijst op een aanbod dat sneller stijgt dan de vraag. Dit zet druk op de prijzen. Sinds pakweg 2015 is deze trend gekeerd en neemt het aantal consumenten sneller toe dan de arbeidsbevolking, onder meer door de vergrijzing. De vraag is groter dan het aanbod en dat duwt de prijzen hoger.

Japan-scenario

Alle bovenstaande elementen wijzen erop dat een trendkering van dalende naar stijgende inflatie vanaf 2022 zeker mogelijk is. Alles zal afhangen van de ‘animal spirits’ die econoom John Keynes omschreef als de instincten en emoties die het menselijke gedrag bepalen. Vinden we de moed terug om volop te consumeren en te lenen in plaats van ons geld op te potten? Geloven bedrijven weer in de toekomst en durven ze opnieuw te investeren? Wanneer dat gebeurt, is een stijgende inflatie over enkele jaren waarschijnlijk. Indien niet, dan wenkt mogelijk een Japan-scenario van zeer lage inflatie. Dat laatste is een scenario dat de met schulden overladen overheden veel meer vrezen dan dat waarin een licht oplopende inflatie de schulden langzaam wegvreet.