De ene crisis is de andere niet

De laatste crisis op de markten was in 2020, tijdens covid. De handelsoorlog die Donald Trump ontketende, veroorzaakt vandaag de crisis. De Amerikaanse president wil het concurrentievermogen en de aantrekkingskracht van zijn eigen land herstellen. Hij wil een einde maken aan een aantal heel complexe situaties die in de loop der jaren ontstonden. Die hebben geleid tot een rampzalig tekort op de handelsbalans van de Verenigde Staten. Door de decennia heen kwam er massale de-industrialisatie en banenverlies. Andere regio’s in de wereld profiteerden daarvan.

Tenminste: zo lijken de Verenigde Staten de zaken te zien (volgens het rapport ‘Foreign Trade Barriers in 2025’ , opgesteld door het Executive Office). Dit document beschrijft in bijna 400 pagina’s verrassend gedetailleerd de belangrijkste grieven van de Amerikaanse regering tegenover haar handelspartners.

Een aparte crisis

Alle crises zijn anders. Maar deze keer is er één element dat heel apart is, omdat het misschien van invloed zal zijn op de uitkomst van de storm. Tijdens de laatste twee grote crises - de financiële crisis van 2008 en de pandemie van 2020 - lag er een tastbaar, extern element aan de basis van de onrust. Niemand gooide opzettelijk roet in het eten. Maar dit keer gebeurt dat wel.
Vóór de dreigende uitlatingen van Donald Trump en zijn handelsoorlog ging het goed met de markten. De economie draaide vlot en de toekomst leek veelbelovend. Elk land kampte weliswaar met zijn eigen uitdagingen en de geopolitieke context was extreem gespannen. Maar de financiële markten hadden, zonder de handelsoorlog, de retoriek over de efficiëntie van de overheid en de wens om Groenland of Canada te annexeren, geen enkele reden om in chaos te verkeren.

De rol van de centrale banken

In eerdere crisisperiodes kwam er, door de paniek op de markten, een bijzondere speler tussenbeide: de centrale banken, in de rol van ultieme geldschieter. Zowel in 2008 als in 2020 hoefden zij alleen maar in actie te schieten om de rust te doen weerkeren. De ultieme geldschieters ondersteunden het financiële systeem door enorme hoeveelheden liquiditeit te injecteren. Zo vermeden ze een (diepe) recessie en een liquiditeitscrisis. De actie van de centrale banken deed de aandelenmarkten uit het moeras klimmen, ook al duurde het soms meerdere maanden tot ze weer op het niveau stonden van vóór de crisis.

Compromissen sluiten

Vandaag is de situatie heel anders. Het is niet meteen duidelijk hoe de centrale banken de chaos zullen bedwingen waarvoor alleen de president van de Verenigde Staten verantwoordelijk is. Het is evident dat we met hem zullen moeten onderhandelen. Hij zal bikkelhard zijn en hij zal waarschijnlijk niet veel toegeven, vooral omdat zijn timing vrij ruim is. De zogeheten midterms (tussentijdse parlementsverkiezingen in het midden van de termijn van een president) vinden pas plaats in november 2026. Pas als de spanningen afnemen, dankzij compromissen die waarschijnlijk geval per geval moeten worden bereikt, zullen we weten dat het dieptepunt achter de rug is. Geduld is dus nodig…