Handelstekort: de redenen voor de boosheid

Al in de eerste uren van zijn tweede ambtstermijn kondigde Donald Trump handelstarieven aan tegen China, Mexico en Canada. Intussen krijgt Europa ook te kampen met tarieven en denkt het na over de gepaste reactie.

De onlangs gepubliceerde jaarlijkse handelsbalanscijfers van de Verenigde Staten moeten de Amerikaanse president hebben gerustgesteld. Het handelstekort (goederen en diensten) explodeerde in 2024, met een stijging van 17% ten opzichte van het voorgaande jaar. Het bereikte 918 miljard dollar, en dat is - 2022 buiten beschouwing gelaten - het slechtste resultaat ooit. 

Bedrijven anticiperen

De stijging van het handelstekort in de laatste paar maanden van 2024 is gedeeltelijk te wijten aan Amerikaanse bedrijven die wilden anticiperen op de tarieven, en daarom - nog vóór de tarieven werden ingevoerd - meer importeerden dan nodig was. Alleen al in december liep het tekort in de goederenhandel op tot 122 miljard dollar, waarmee het totale tekort voor het jaar een recordhoogte bereikte van 1.211 miljard dollar. Vergeleken met eind oktober (dus vóór de overwinning van Donald Trump) verslechterde het tekort met 24%. Als we olie buiten beschouwing laten, dat in 2024 een overschot van 44 miljard dollar optekende, vertoont de Amerikaanse handelsbalans een tekort van bijna 1.250 miljard dollar.

De globalisering heeft de kaarten herschud

De verslechtering van de Amerikaanse handelsbalans in de afgelopen 30 jaar is structureel. Dat komt door de globalisering: de wens om steeds goedkoper te produceren en daarom de productie van steeds grotere hoeveelheden goederen te verplaatsen naar plaatsen waar arbeid goedkoper is en de milieuregels minder streng zijn. In de loop der tijd hebben de Verenigde Staten hun lang gekoesterde leidende positie in de wereldwijde productie evenwel verloren. Sinds 2010 zijn ze ingehaald door China, dat nu 31% van alle verwerkte producten ter wereld produceert.

Tekort met China

Donald Trump is geobsedeerd door het terugdringen van het handelstekort, en dan vooral dat met China, dat verreweg het grootste is. In 2024 is dit tekort met 6% gestegen tot 295 miljard dollar. In realiteit is het zelfs nog hoger omdat een deel van de invoer uit de Verenigde Staten via andere landen loopt (waaronder Vietnam en Mexico), om zo de tarieven te omzeilen die sinds 2018 op goederen uit China worden geheven.

De omvang van dit fenomeen blijkt uit het feit dat Vietnam nu het land is waarmee Amerika het op twee na grootste handelstekort van 123 miljard dollar heeft, net na China en Mexico. Alleen al in 2024 betekende dit een verslechtering van 18%. We mogen bovendien niet vergeten dat Vietnam vóór 2019 een zo goed als onbeduidende speler was in de handel met de Verenigde Staten.

Conclusie: de handelstarieven zullen ook in de toekomst de krantenkoppen halen en de wereld danig veranderen.