Schuldenplafond in Amerika: dit moet u weten

In 1979 betaalden de Verenigde Staten 120 miljoen dollar aan kortlopende overheidsobligaties niet op tijd terug. Dat was het gevolg van het niet verhogen van het schuldenplafond, een IT-probleem en een onverwachte vraag van een kleine investeerder.

Ze voerden de betaling daarna snel uit. Maar het vertrouwen was geschonden. De rente op kortetermijnoverheidsobligaties steeg met 60 basispunten. De rente waaraan Amerika zijn schulden afbetaalde, nam gevoelig toe. Dat kostte de belastingbetaler tientallen miljarden dollar.

Vandaag is de obligatiemarkt 30 keer groter. Als de Verenigde Staten té lang hun schuldenverplichtingen niet nakomen, zijn de mogelijke gevolgen voor alle activaklassen even schadelijk als de mondiale financiële crisis van 2008.

Welke parameters moeten we in het oog houden?

• Het schuldenplafond: het totale bedrag dat Amerika mag lenen om aan zijn wettelijke verplichtingen te voldoen (kosten in sociale zekerheid, lonen, rente op overheidsschuld...).
• X-date: de dag waarop het schuldenplafond wordt bereikt, ofwel de dag waarop de federale regering niet langer haar verplichtingen nakomt. Die ligt wellicht in de periode juli-augustus, afhankelijk van wat de overheid binnenkrijgt aan belastingen. Bij tegenvallende inkomsten kan X-date vroeger vallen.
• Volatiliteit: komt de X-date dichterbij en verhoogt Amerika zijn schuldenplafond niet, dan neemt de volatiliteit van de dollar toe. Dat gebeurt vooral tegen de deadline aan en vooral tegenover de Yen en Australische dollar.

Wat is er eigenlijk aan de hand?

Het schuldenplafond is rond 1900 ingesteld. Zo moet het Congres (dat is de wetgevende instantie van de federale overheid) niet elke uitgifte van schulden goedkeuren en krijgt de Schatkist meer flexibiliteit. Maar de laatste tijd is er bijna elk jaar stress, omdat het Congres dreigt het schuldenplafond niet te verhogen of weigert het tijdelijk op te schorten. In gepolariseerde tijden is dit een krachtig politiek wapen.

Als het schuldenplafond wordt bereikt, moet de Schatkist zijn toevlucht nemen tot de beschikbare cash. Ze moet ook maatregelen treffen om een wanbetaling te voorkomen. Hierbij horen een volatiele uitgifte van kortlopende schulden en liquiditeitsvoorwaarden, samen met schokken op de geldmarkten.

Waar staan we nu?

Het Republikeinse Huis van Afgevaardigden nam een wetsontwerp aan om de schuldenlimiet van 31.400 miljard dollar voorwaardelijk te verhogen met 1500 miljard dollar. De Democraten zijn tegen; de onderhandelingen verlopen moeizaam. De verhoging komt er misschien pas in de herfst, net als in 2021.

Het nieuwe budget moet er zijn in oktober. De verhoging erna is geen probleem, maar nu is het een drukkingsmiddel.

Mogelijk herhaalt 2011 zich. Toen verlaagde ratingbureau S&P de rating van de Amerikaanse schuld van AAA naar AA+. De rente op 4 weken lopende schulden steeg toen met 17 basispunten op één week. Aanzienlijk, omdat de Fed-rente toen bijna 0% was. De S&P 500-index daalde tussen 25 juli en 8 augustus 2011 meer dan 15%.