Wat maakt IT-reuzen zo ongenaakbaar?

Sinds 2005 daalt de productiviteitsgroei scherp in mature economieën zoals de Verenigde Staten en de meeste Europese landen. De vertraging volgde na een periode van bovengemiddelde groei in de jaren negentig, aangejaagd door de explosie van informatie- en communicatietechnologie.

De stijging van de productiviteitsgroei in de jaren negentig en de daling ervan sinds 2005 valt samen met twee andere macro-economische trends: de toenemende concentratie van ondernemingen en hun marktmacht enerzijds, en een daling van de bedrijfsdynamiek anderzijds. Kenmerkend voor die laatste parameter is een relatieve afname van het aantal startende ondernemingen.

Schaalbaarheid van IT en software

Er vloeide al heel wat inkt over bovenstaande fenomenen, maar hoe vallen ze te verklaren? In een nieuwe paper argumenteert Cambridge-onderzoeker Maarten de Ridder dat de oorzaak ligt in de opkomst van immateriële inputs, zoals informatietechnologie (IT), software en patenten.

Ondernemingen die vooral investeren in immateriële activa hebben hoge vaste kosten en lage variabele kosten om hun producten of diensten te valoriseren. De variabele kosten om een softwareprogramma aan een bijkomende klant te leveren zijn bijna nul, wat niet het geval is bij een onderneming die materiële producten levert.

Andere dynamiek 

Als sommige ondernemingen in hun productieproces sterker afhankelijk zijn van immateriële inputs dan andere, heeft dat een negatief effect op de toetreding van nieuwe spelers op de markt, stelt Maarten de Ridder. En daarenboven belemmert dat de groei en innovatie op lange termijn.

Hoge vaste kosten ontmoedigen concurrenten op de markt: ondernemingen treden liever toe tot sectoren waarin ze weinig vaste kosten moeten maken vóór ze zekerheid hebben over hun opbrengsten.

Investeringen in immateriële activa leiden initieel tot een stijging van de productiviteit. Daarna stokt de productiviteitsgroei, omdat er minder innovatieve ondernemingen toetreden of actief blijven in die sectoren.