Bom onder OPEC-kartel

Onaangekondigd vertrek uit de OPEC

Gisteren kregen we een aankondiging die weinig analisten zagen aankomen. De Verenigde Arabische Emiraten stappen uit de OPEC. De Emiraten - die hun olieproductie trachten te verhogen - leven daarover al enige tijd in onmin met Saudi-Arabië. De Saudi’s houden namelijk al jaren een verhoogd productiequotum voor de Emiraten tegen.

Een kartel zonder reservecapaciteit heeft minder slagkracht

Dat landen de OPEC verlaten is niet zo uitzonderlijk. Indonesië (2016), Qatar (2019), Ecuador (2020) en Angola (2023) deden het hen in een recent verleden nog voor. Anders dan eerdere vertrekkers beschikken de VAE echter over substantiële reservecapaciteit. Tegen 2027 zouden de Emiraten 1,2 miljoen vaten per dag éxtra op de markt moeten kunnen brengen.

De VAE waren, naast Saudi-Arabië, het enige lid dat die extra capaciteit geloofwaardig kon inzetten.  Precies die dreiging houdt een kartel als de OPEC in stand. Leden houden zich aan de quota omdat afwijken door Saudi-Arabië of de VAE onmiddellijk bestraft kan worden via prijsdruk. Die slagkracht neemt nu aanzienlijk af.

(Nog) geen einde van de OPEC, wel strategische consequenties

Het is echter veel te vroeg om het einde van de OPEC af te kondigen. De geopolitieke gevolgen zijn daarom niet minder reëel. De Verenigde Staten krijgen dankzij dit vertrek waarschijnlijk meer grip op de globale oliemarkt. Ze zullen de Emiraten ongetwijfeld nog wat meer in hun invloedssfeer proberen te trekken.  Rusland als OPEC+-lid en China als belangrijk importeur zijn onrechtstreeks ook betrokken. We kunnen deze gebeurtenis dan ook niet los zien van een bredere geopolitieke context.

Impact op de olieprijs niet eenduidig

De markt reageert op twee manieren. De Brent-prijs voor levering in 2027 daalde namelijk lichtjes, terwijl de prijs voor 2026 doorsteeg. Dit hoeft niet te verbazen. Zolang de Straat van Hormuz gesloten blijft, kunnen de Verenigde Arabische Emiraten met hun extra capaciteit moeilijk weg. Zelfs Iran kan door de Amerikaanse blokkade geen olie meer exporteren. Het land is aan snel tempo al hun beschikbare supertankers aan het vullen. Volgens databureau Kepler een situatie die nog twee à drie weken kan duren voor ze productie moeten stilleggen. De Brent-prijs voor levering over één maand sloot gisteren boven $110 per vat.

Situatie weegt op technologiewaarden

De stijgende olieprijs woog gisteren op risicovollere activa. Technologiewaarden stonden extra onder druk na een rapport waaruit bleek dat OpenAI zijn eigen gebruiksdoelstellingen niet haalde – wat vragen oproept over de houdbaarheid van de enorme infrastructuuruitgaven in de sector. Naast de Nasdaq verloor ook de Nikkei terrein gisteren. De Bank of Japan hield eerder deze week de rente ongewijzigd, maar drie bestuurders stemden wel vóór een renteverhoging. Een signaal dat de markten interpreteerden als voorbode van actie in juni.

Vooruitblik

Vanavond zit Jerome Powell vermoedelijk zijn laatste persconferentie als voorzitter van de Federal Reserve voor. Een renteverandering wordt niet verwacht, maar de geopolitieke context maakt de persconferentie bijzonder relevant. Later vanavond publiceren Microsoft, Amazon, Meta en Alphabet dan weer hun kwartaalresultaten. Samen zijn deze bedrijven goed voor $12.000 miljard aan marktwaarde. Moet er nog nieuws zijn?