De Bank of Japan, de yen en de aandelenmarkt: een tussenstand?

Een gestage verhoging

Na decennia van lage inflatie en zelfs deflatie ziet Japan opnieuw prijsdruk ontstaan. Duurdere energie, een zwakkere yen, stijgende voedselprijzen en hogere lonen hebben de inflatie dichter bij de doelstelling van de Bank of Japan gebracht.Ter illustratie: afgelopen jaar is de Japanse yen met zo’n 11% verzwakt t.o.v. de Amerikaanse dollar. Ook de Bank of Japan speelt haar rol, sinds 2016 hield de Bank of Japan een beleidsrente van -0,1% aan. In 2024 kwam hier echter verandering in en verhoogde de Bank of Japan deze rente gradueel tot de laatste verhoging naar 1%.

De kaap van 1% beleidsrente, niet per se een eindstation 

Ondanks dat Europa en de VS vandaag nog maar pas kunnen beginnen dromen van een lagere inflatie van 2% wordt dit stilaan werkelijkheid in Japan. De verdere evolutie van de inflatie zal cruciaal zijn voor toekomstige rentebesluiten. Men kijkt voorts ook uit naar de loononderhandelingen die in november zullen plaatsenvinden. Een bijkomende factor die impact heeft op de inflatiecijfers is de situatie in het Midden-Oosten. Daar Japan voor ongeveer 90% haar energie importeert zijn de inflatiecijfers gevoelig aan hogere energiekosten.

Een scenario waarbij de inflatie naar de 2% of hoger zou gaan stijgen kan eventuele nieuwe renteverhogingen rechtvaardigen. Het tempo ervan zal mede afhangen of de wapenstilstand in het Midden-Oosten kan standhouden. De consensus tussen marktanalisten is dat de Japanse Centrale Bank haar beleidsrente dit jaar nog één keer zou gaan verhogen met 25 basispunten.

Een beperkte reactie van de yen

De valutamarkten reageerden aanvankelijk positief op de renteverhoging van 16 juni. Dit effect bleek echter van korte duur: de yen viel nadien terug naar het niveau van vóór de renteverhoging en noteert momenteel zelfs iets lager. Het belangrijkste aandachtspunt blijft het risico op een zogenoemde ‘carry trade’ op de yen. Daarbij lenen beleggers goedkoop in yen om vervolgens in andere munt te investeren in activa met een hoger rendement (bijv. Amerikaanse staatsobligaties). Dat roept herinneringen op aan de zomer van 2024. Toen verhoogde de Bank of Japan haar beleidsrente van 0,10% naar 0,25%, waarna de yen onverwacht fors in waarde steeg. De huidige daling van de yen veroorzaakt op zich geen struikelblok voor ‘carry traders’. Integendeel, deze houdt de yen aantrekkelijk als financieringsmunt. Het risico bestaat erin dat traders hun ‘carry-posities’ verder zouden opbouwen.

Daardoor neemt de kwetsbaarheid van de markten toe wanneer de yen later onverwacht sterk zou appreciëren, zoals in 2024 gebeurde. Beleggers die hun posities hadden gefinancierd met geleende yen kregen daardoor te maken met aanzienlijke valutaverliezen. Sommigen werden gedwongen posities af te bouwen, wat voor extra volatiliteit op de financiële markten zorgde. Het gevolg was dus dat er ‘margin calls’ verkocht moesten worden oftewel onderpanden gedwongen verkopen om het beleenbaar kapitaal te kunnen behouden. Het is pas nadat de meeste ‘margin calls’ verwerkt waren dat de markten uiteindelijk terug tot rust kwamen.

Aandelenmarkten even in de rem na de rally

De Japanse beurs presteert dit jaar uitzonderlijk sterk. De TOPIX, een belangrijke Japanse beursindex, noteert zo’n 20% hoger dan bij de start van 2026. Vooral technologiewaarden en halfgeleiders waren de drijfveren achter deze stijging. De aangekondigde rentestijging onderbrak de huidige stijging van de aandelenmarkten. Hoewel de winsten van de TOPIX-bedrijven zo’n 12% onder de markt consensus bleven, groeiden ze wel aan met een flinke14% op jaarbasis.

De Japanse beurs blijft op korte termijn interessant, nu de spanningen in het Midden-Oosten afnemen. Hogere rentes creëren een tweestrijd: hogere financieringskosten voor bedrijven(rente als zwaartekracht), maar een stabielere yen die importgevoelige aandelen kan ondersteunen.