Volatiliteit op korte termijn, opportuniteit op lange termijn

Een wereld van verminderde liquiditeit

Om de negatieve gevolgen van de pandemie te bevechten, pompten de centrale banken wereldwijd, met de ECB en de Fed op kop, duizenden miljarden in het systeem via renteverlagingen en kwantitatieve versoepelingen (opkopen van obligaties om de rentes lager te duwen). Vorig jaar verplichtte de sterk oplopende inflatie de centrale banken om een deel van die liquiditeiten tegen een snel tempo uit het systeem te halen door de rente te verhogen en de balansen af te bouwen.

Problemen die naar de oppervlakte komen

Als het waterpeil zakt, komen vaak een aantal problemen boven drijven. In dit geval was het de Californische Silicon Valley Bank die in de problemen kwam. De bank investeerde een deel van haar overtollige liquiditeiten in langlopend overheidspapier. De stijgende rente zorgde voor latente verliezen op die obligatieposities. Daarnaast zorgde de monetaire verkrapping voor minder liquiditeiten in het systeem en dus ook voor minder deposito’s.

Daardoor was de bank verplicht obligaties te verkopen om de cashmiddelen weer aan te vullen. Maar hierop moesten dus verliezen genomen worden. Dat verontrustte bedrijven en spaarders die geld bij de bank hadden geplaatst, waardoor ze hun spaartegoeden terug trokken. Hierop moest Silicon Valley Bank nog meer obligaties met verlies verkopen, waardoor een negatieve spiraal ontstond waar de bank niet meer uit kwam.

Uit de eerste analyses blijkt dat de bank de obligatieportefeuille onvoldoende beschermde tegen renterisico’s, lees een stijgende rente. De vermindering van liquiditeiten heeft dus een impact op de hele financiële sector en in afgeleide orde de hele economie. Maar met een correct risicobeleid zou de bank niet overkop zijn gegaan.

Dit is dus geen Lehman-situatie waarbij het hele financiële systeem dreigt kopje onder te gaan. Het gaat hier niet over rommelkredieten. Niet over illiquide activa die moeilijk te gelde te maken zijn, maar over Amerikaans overheidspapier, de meest liquide markt op aarde. En het gaat hier over iets specifieks en niet iets algemeens. Dit neemt niet weg dat er bij de zowat 4.000 banken in de VS nog een aantal spelers zich in een gelijkaardige situatie bevinden. Een opdrogende liquiditeit brengt immers steevast de zwaktes in een systeem naar de oppervlakte. Zo moeten we waarschijnlijk ook de situatie bij Credit Suisse zien. Het is een bank die al een tijdje problemen kent, die nu worden uitvergroot door het wegvallen van de liquiditeit en het vertrouwen in het systeem.

Wachten op de centrale banken en overheden

In een dergelijke situatie wordt er naar de centrale banken en overheden gekeken om het vertrouwen te herstellen. In de eerste uren nadat Silicon Valley Bank in de problemen kwam, gaf de Amerikaanse overheid bij monde van minister van Financiën Janet Yellen en de FDIC, de organisatie die de spaartegoeden beschermt, aan dat de spaarders in elk geval zouden gevrijwaard worden. Dat is nog een verschil met de Lehman-situatie waarbij er rijkelijk laat werd ingegrepen en werd toegestaan dat de paniek zich verspreidde. In Zwitserland was er gisteren een gelijkaardige reactie waarbij de Zwitserse nationale bank aangaf klaar te staan om Credit Suisse van liquiditeiten te voorzien indien nodig.

Nu is het uitkijken naar wat de centrale banken de komende dagen gaan doen. Vandaag is de ECB al aan zet. De vraag is of ze tegen deze achtergrond zal vasthouden aan een renteverhoging van 50 basispunten. Aan de ene kant moet ze de inflatie onder controle brengen, aan de andere kant is er de stabiliteit van het financiële systeem om rekening mee te houden. Het is balanceren op een dunne koord. Hetzelfde geldt voor de Federal Reserve. Een renteverhoging van 50 basispunten in maart lijkt in de huidige situatie onwaarschijnlijk. Maar te veel naar de andere kant leunen, zou misschien de markt laten geloven dat de Fed panikeert.

Om maar te zeggen dat de nieuwsstromen en de financiële markten de komende dagen volatiel zullen blijven. Maar onze centrale stelling blijft dat de inflatie voorbij zijn piek is en dat het einde van het renteverhogingsbeleid sowieso heel dichtbij was. De gebeurtenissen van de afgelopen dagen hebben dat proces waarschijnlijk nog versneld. Als de zaak zich stabiliseert, kunnen de lagere rentes voor steun voor de aandelenmarkten zorgen. We blijven dan ook positief voor de iets langere termijn.

De vooruitgang staat niet stil

Daarbij mogen we niet vergeten dat de rentes en de hoeveelheid liquiditeiten op korte termijn voor een groot stuk de waardering van de aandelenmarkten bepalen. Maar dit neemt niet weg dat er in de reële economie nog steeds ontwikkelingen qua innovatie bezig zijn die maar een paar keer op 100 jaar of een mensenleven voorkomen.

De technologische vooruitgang raast onverminderd verder. Het is niet omdat er nu even wat druk op de markten is dat de opportuniteiten in biotechnologie, internetbeveiliging, robotics, artificiële intelligentie of de groene revolutie nu ineens weg zijn. Integendeel. De correctie biedt ons de mogelijkheid om in deze interessante langetermijnthema’s tegen lagere niveaus in te stappen.

De Europese en Japanse beurzen waren voor de daling van de afgelopen dagen al relatief goedkoop. En dit is nu des te meer het geval. Kortom, we moeten door de huidige onzekerheid en volatiliteit durven heen te kijken naar een omgeving waar de centrale banken weer aan de kant van de stieren staan en er zich mooie langetermijnopportuniteiten aandienen.