Zorgen rond Midden-Oosten, rente en AI

Lichte beurscorrectie en rotatie naar defensieve sectoren

Vorige week begon met volatiliteit door het opflakkerende geweld in het Midden-Oosten en de stijging van de olieprijs en de obligatierentes, gecombineerd met twijfel over de houdbaarheid van het tempo van de AI-ontwikkeling. Maar na de renteverhoging door de Fed konden de aandelenmarkten wat herstellen, zodat de daling op weekbasis beperkt bleef tot -0,2% voor de S&P500 en -0,6% voor de Stoxx Europe 600. We merken wel wat meer correctie in de cyclische sectoren, zoals auto’s, materialen en industrie, en een rotatie naar de meer defensieve, zoals farma, voeding en nutsbedrijven. 

Escalatie in Midden-Oosten drijft olieprijs terug naar hoogtepunt

De Brent-olieprijs steeg begin vorige week naar 110 USD, het hoogste punt in vier maanden. Het was een reactie op de escalatie van het militair geweld in het Midden-Oosten. Naast aanvallen van Iran op schepen die de Straat van Hormuz probeerden door te varen, nam ook de spanning toe in de Straat van Bab el-Mandeb, de toegang tot de Rode Zee, nu de Houthi-rebellen een belangrijk deel van de Jemenitische kust veroverd hebben. En pro-Iraanse sjiitische milities bombardeerden vanuit Irak de Saoedische Oost-West-oliepijpleiding, waardoor die voornaamste bypass voor Hormuz, goed voor 5 mln vaten per dag of één vierde van de normale productie in de Perzische Golfregio, enkele weken moet worden stilgelegd. 

Obligatierentes stijgen naar 19-jarig hoogtepunt

De Amerikaanse 10-jaarsobligatierente steeg in de loop van de week tot 5%, het hoogste peil sinds juni 2007. Ook in Europa blijven de obligatierentes stijgen: in Duitsland tot 3,5%, in Frankrijk tot 4,5% en in België tot iets boven de 4%. De obligatierentes zijn sinds de zomer in een stroomversnelling gekomen door een nieuwe opstoot van de olieprijzen als gevolg van de aanhoudende disruptie in Hormuz, evenals door stijgende grondstoffenprijzen doordat het aanbod de groeiende vraag niet kan volgen.  Daarnaast is er de stijgende inflatie. De enorme investeringsgolf in AI, infrastructuur en defensie resulteert in sterk stijgende prijzen van onder meer chips. Tegelijkertijd blijft de Amerikaanse arbeidsmarkt resistenter dan eerst werd gevreesd, wat de Fed ruimte geeft om de rente te verhogen. En tot slot maken de markten zich ook meer en meer zorgen over de hoge overheidstekorten en oplopende schulden. 
Stijgende rentes drukken doorgaans op de aandelenmarkten om een aantal redenen. Ze leiden tot hogere financieringskosten voor bedrijven, wat hun winstgevendheid onder druk zet en de economische groei kan afremmen. Daarnaast zorgt een hogere verdisconteringsvoet ervoor dat de actuele waarde van toekomstige cashflows daalt, wat voor analisten de faire waarde van bedrijven verlaagt. Ten slotte maken hogere rentes obligaties aantrekkelijker, wat beleggers kan doen verschuiven van aandelen naar obligaties.
Na de Fed-renteverhoging konden de obligatierentes paradoxaal genoeg wat kalmeren, omdat de markten gerustgesteld zijn dat de centrale bank prioriteit geeft aan inflatiebestrijding en zich niet laat leiden door politieke druk. 

Opmerkelijke oproep van AI-leiders om de AI-ontwikkeling te vertragen

Opmerkelijk was de oproep van de CEO’s van AI-bedrijven zoals Anthropic en OpenAI, gevolgd door anderen zoals SpaceX en Microsoft,  om het tempo van de AI-ontwikkeling te vertragen en voldoende te reguleren. Ze argumenteren “omwille van de veiligheid”, maar allicht speelt ook mee dat ze willen vermijden dat Chinese concurrenten hen inhalen. 
Of dit de massale investeringen in AI-infrastructuur zal afremmen is niet duidelijk. Op korte termijn allicht niet omdat de geplande uitbouw van AI-datacenters gewoon doorgaat. 

Deze week in het teken van politieke evenementen

Om de inflatie op zijn minst via de olieprijs een halt toe te roepen, is er dringend een oplossing nodig voor de militaire conflicten in het Midden-Oosten en de belangrijke doorgangen van Hormuz en Bab el-Mandeb. Daarom is het deze week uitkijken naar de vergadering van de Verenigde Naties in New York, in de marge waarvan president Trump ook een onderhoud zal hebben met de landen rond de Perzische Golf. Wordt er een aanvaardbaar compromis bereikt waarbij Iran en Oman een tol zouden heffen, waardoor de doorvaart van schepen dan toch verzekerd wordt? En later op de week is er de langverwachte meeting tussen de presidenten Trump en Xi Jinping op Amerikaanse bodem. Naast overleg over de meningsverschillen rond handel en technologisch leiderschap, zullen ze het ongetwijfeld ook hebben over de conflicten rond Iran en Rusland/Oekraïne, waarop China misschien wat invloed kan uitoefenen. Het is voor Trump mogelijks de laatste kans om nog voor de midterms van begin november wat doorbraken te realiseren op het internationale politieke toneel.