Hof van Cassatie spreekt zich uit over fiscaal misbruik

Wanneer is er sprake van ‘fiscaal misbruik’? Dat ondervond een vader enkele jaren geleden toen hij een aantal onroerende goederen wilde schenken aan zijn dochters. Als eerste stap bracht hij zijn vastgoed in in de huwgemeenschap. Enkele maanden later schonken beide ouders, ieder voor de helft, dezelfde goederen aan hun dochters. Door de schenking op te splitsen over beide ouders werd de progressiviteit van de schenkbelasting doorbroken. Dat was niet naar de zin van de fiscus. Omdat er geen andere (valabele) motieven waren dan fiscale, riep de Vlaamse belastingdienst de antimisbruikbepaling in en werd de schenkbelasting gevestigd alsof de vader de schenking alleen had gedaan.

Eenheid van opzet

Soms argumenteren belastingplichtigen dat fiscaal misbruik enkel kan ingeroepen worden als ze alle handelingen zélf hebben gesteld. Dat was hier niet het geval. De dochters waren niet betrokken bij de eerste stap en voerden aan dat er daarom geen sprake kon zijn van fiscaal misbruik. Maar het Hof van Beroep in Gent was het daar niet mee eens. De korte tijdspanne tussen de transacties toonde volgens de rechter aan dat de inbreng gebeurde met het oog op de latere schenking. De rechter zag daarin het bewijs dat er ‘eenheid van opzet’ was, ook al werden niet alle verrichtingen door dezelfde persoon uitgevoerd.

Geheel van transacties

In 2022 kwam het Hof van Beroep in Antwerpen in een andere zaak tot de dezelfde conclusie. Het dossier had betrekking op een verkoop van aandelen met de intentie om onbelaste meerwaarden te realiseren. De aandelentransactie werd gevolgd door een complexe opeenvolging van intercompany-leningen en het opstromen van gelden. De fiscus had fiscaal misbruik ingeroepen en het geheel van transacties als een dividenduitkering aan de oorspronkelijke aandeelhouder belast, ook al waren niet alle handelingen door dezelfde belastingplichtige gesteld. Ook hier gaf het Hof van Beroep de fiscus gelijk. Volgens de rechter was er wel degelijk ‘eenheid van opzet’ omdat het opstromen van liquiditeiten al ter sprake was gekomen tijdens de overnamegesprekken.

Hof van Cassatie beslecht de zaak

In deze laatste zaak trokken de belastingplichtigen naar het Hof van Cassatie om daar alsnog hun gelijk te halen. Maar ook daar trokken ze aan het kortste eind. Op 11 januari 2024 bevestigde het Hof van Cassatie de zienswijze van de Antwerpse beroepsrechter. Met die uitspraak lijkt de discussie nu definitief beslecht. De hogere rechtspraak veegt het argument van tafel dat opeenvolgende verrichtingen door dezelfde belastingplichtige uitgevoerd moeten zijn. Ook als dat niet het geval is, kan de fiscus met succes fiscaal misbruik inroepen, mits hij kan aantonen dat er ‘eenheid van opzet’ bestond. .

Contacteer uw relatiebeheerder voor meer informatie.