Overzicht
- Het stelsel van scheiding van goederen zorgt in de praktijk vaak voor problemen
- Het nieuwe huwelijksvermogensrecht wil de pijnlijke gevolgen verzachten
- Daarom voorziet de hervorming twee mogelijke correcties via het huwelijkscontract
- U kunt een verrekenbeding toevoegen aan het stelsel van scheiding van goederen
- Het nieuwe huwelijksvermogensrecht heeft hiervoor een volledig model uitgewerkt
- Echtgenoten kunnen nu ook een rechterlijke billijkheidscorrectie opnemen
Wie in België huwt, kan dit doen met of zonder huwelijkscontract. Trouwt u zonder contract, dan valt u automatisch onder het wettelijke stelsel.
Dat huwelijksstelsel komt erop neer dat alles wat u tijdens het huwelijk verdient én alle inkomsten uit eigen goederen (bijvoorbeeld huur van een eigen huis) in het gemeenschappelijke vermogen vallen. Ook alle goederen waarvan niet kan bewezen worden dat ze eigendom zijn van één van de echtgenoten, behoren tot dat gemeenschappelijke vermogen. Enkel de goederen die u al bezat vóór het huwelijk en wat u tijdens het huwelijk kreeg via een schenking of erfenis zijn ‘eigen’ goederen.
Kiest u voor het stelsel van algehele gemeenschap, dan is er geen eigen vermogen en is alles gemeenschappelijk.
Scheiding van goederen
Als u kiest voor het stelsel van scheiding van goederen, is er geen gemeenschappelijk vermogen. Er zijn dan maar twee vermogens: de eigen vermogens van elke echtgenoot. Dit betekent niet dat de echtgenoten samen niets kunnen bezitten. De goederen waar ze samen over beschikken, zijn dan niet ‘gemeenschappelijk’, maar ‘in onverdeeldheid’.
Scheiding van goederen kan interessant zijn als één van de beide partners zelfstandige is. Zo vermijdt u dat schuldeisers beslag kunnen leggen op het gemeenschappelijke vermogen. Maar er kunnen ook andere redenen zijn. Bijvoorbeeld als er kinderen uit een vorige relatie zijn en als de partners graag alles gescheiden willen houden.
Het stelsel van scheiding van goederen zorgt vaak voor problemen. In dit stelsel delen de echtgenoten hun inkomsten namelijk niet.
Nadelen in de praktijk
Het stelsel van scheiding van goederen leidt in de praktijk vaak tot problemen. Hierbij delen de echtgenoten hun inkomsten niet. Elke partner bouwt zo afzonderlijk zijn eigen vermogen op. Dat gebrek aan solidariteit kan, zeker bij een echtscheiding, oneerlijke situaties veroorzaken.
Denk bijvoorbeeld aan het geval waar één van de huwelijkspartners een langere periode niet werkte om voor de kinderen te zorgen, wegens ziekte, door werkloosheid, enzovoort. In het geval van echtscheiding blijft die partner, die zijn vermogen niet heeft kunnen opbouwen, financieel in de kou staan.
Het nieuwe huwelijks-vermogensrecht wil de pijnlijke gevolgen van een echtscheiding bij een stelsel van scheiding van goederen verzachten.
Nieuwe regeling
Het nieuwe huwelijksvermogensrecht wil deze pijnlijke gevolgen van een echtscheiding bij een stelsel van scheiding van goederen verzachten. Daarom voorziet de hervorming sinds 1 september 2018 twee mogelijke correcties via het huwelijkscontract.
Een eerste mogelijkheid is de toevoeging van een verrekenbeding. De wetgever heeft namelijk de regels in verband met een verrekening van aanwinsten verfijnd. Het komt erop neer dat de ‘armere’ echtgenoot een vordering krijgt op de ‘rijkere’ echtgenoot.
Een tweede mogelijkheid is de opname van een rechterlijke billijkheidscorrectie in het huwelijkscontract.
Verrekening van aanwinsten
Door het toevoegen van een verrekenbeding aan het stelsel van scheiding van goederen ontstaat geen gemeenschappelijk vermogen. Anderzijds geldt dan wel een verrekenverplichting bij echtscheiding en bij overlijden. Dat betekent dat de echtgenoot die méér vermogen heeft kunnen opbouwen aan de andere partner een geldsom moet betalen. Hierdoor blijft de ‘armere’ echtgenoot niet in de kou staan.
Het is niet nodig om in het huwelijkscontract zelf een volledig uitgeschreven regeling te voorzien: het nieuwe huwelijksvermogensrecht heeft hiervoor een volledig model uitgewerkt dat u kunt gebruiken.
Wie in Vlaanderen woont en gehuwd is met een verrekenbeding, moet rekening houden met erfbelasting.
Rechterlijke billijkheidscorrectie
Echtgenoten kunnen in hun huwelijkscontract met scheiding van goederen nu ook een rechterlijke billijkheidscorrectie opnemen. Hierdoor kan de benadeelde echtgenoot bij een echtscheiding en in geval van manifeste onbillijkheid (via de rechtbank) een vergoeding vorderen van de ex-partner.
Let wel, de rechter zal deze correctie enkel kunnen toepassen als de omstandigheden ‘onvoorzien en ongunstig’ gewijzigd zijn. Bijvoorbeeld als een echtgenoot onverwacht zijn beroepsactiviteiten heeft moeten terugschroeven omwille van gezondheids- of gezinsredenen. De rechtbank moet daarbij ook rekening houden met de vermogenssituatie van beide echtgenoten.
De vergoeding is beperkt tot maximaal een derde van de gezamenlijke aanwinsten van het koppel.
Informatieplicht van de notaris
De hervorming van het huwelijksvermogensrecht benadrukt de informatieplicht van de notaris. Die is verplicht om de partners te informeren over de mogelijkheden binnen het stelsel van scheiding van goederen, zodat zij een bewuste keuze kunnen maken.
De notaris moet ook hun akkoord hierover vragen. In het huwelijkscontract moet namelijk verplicht de toepassing of uitsluiting van de rechterlijke billijkheidscorrectie staan. De notaris moet zelfs weigeren om het huwelijkscontract te verlijden wanneer de echtgenoten het hierover niet eens worden.
Nadeel in Vlaanderen
Wie in Vlaanderen woont en gehuwd is onder het stelsel van scheiding van goederen met een verrekenbeding, moet rekening houden met erfbelasting. Stel dat de man een vermogen nalaat van 70. Zijn echtgenote heeft een vermogen van 30 bij zijn overlijden. In het huwelijkscontract werd een 50/50 verrekenvordering opgenomen, die aan de vrouw een voordeel verleent van 20.
Vroeger was de verrekenschuld in de nalatenschap van de overleden echtgenoot fiscaal als passief aftrekbaar. Sinds de wijziging van de Vlaamse Codex Fiscaliteit mag die in Vlaanderen niet meer afgetrokken worden van zijn vermogen. Wie een dergelijk huwelijkscontract heeft, laat dit het best nakijken door zijn Estate Planner.
Echtgenoten kunnen in hun huwelijkscontract met scheiding van goederen nu een rechterlijke billijkheidscorrectie opnemen.