Vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot

De realiteit is complexer

In de praktijk veronderstelt het genieten van dit soort vruchtgebruik het combineren van de regels van het burgerlijk recht op het vruchtgebruik met die van het erfrecht en het vennootschapsrecht. Omdat die eerste regels redelijk oud zijn, heeft de wetgever zich over dit vraagstuk gebogen, tenminste wat betreft de eenpersoons-bvba’s. Hij heeft met name aangegeven dat wie het vruchtgebruik verkrijgt op deelbewijzen van zo’n vennootschap, ook de eraan verbonden rechten uitoefent. Hij zegt echter niets over andere soorten vennootschappen.

Heeft de vruchtgebruiker overal recht op?

Daar zijn de experts het niet over eens. Hoewel we met zekerheid kunnen stellen dat een dividend op de winst van het lopende boekjaar dat in contanten aan de aandeelhouders wordt uitgekeerd, een burgerlijke vrucht is en dus aan de vruchtgebruiker toekomt, zijn de zaken in heel wat andere situaties minder duidelijk. Als het dividend bijvoorbeeld uit de reserves wordt uitgekeerd of als gratis aandelen worden herverdeeld, is het niet zeker dat de vruchtgebruiker ervoor in aanmerking komt. Dat geldt ook voor kapitaalverminderingen. En dat zijn slechts voorbeelden.

De vraag rijst evengoed in de omgekeerde gevallen. Als de vennootschap besluit haar kapitaal te verhogen, wie mag dan het voorkeurrecht uitoefenen: de blote eigenaar of de vruchtgebruiker? Zelfde probleem als de aandelen niet volledig volgestort zijn en de vennootschap een verzoek tot volstorting doet. Wie doet dan de volstorting?

Heeft de vruchtgebruiker stemrecht?

Men zou kunnen denken dat de vruchtgebruiker kan beschikken over hetgeen waar hij het genot van heeft, wat zich normaal gezien vertaalt in het uitoefenen van het stemrecht. Dat lijkt duidelijk voor eenpersoons-bvba’s, waar de vruchtgebruiker dat recht logischerwijs uitoefent. Maar de wetgever rept hier met geen woord over. In de praktijk wordt dan ook de regel toegepast die geldt wanneer één aandeel meerdere eigenaars heeft. Het stemrecht wordt dan opgeschort tot ten aanzien van de vennootschap één persoon is aangeduid als eigenaar van het aandeel. Tip: beschrijf deze oplossing duidelijk in de statuten van uw vennootschap.

Hoewel de situatie eenvoudig lijkt, is ze dat in feite niet, en het Wetboek van Vennootschappen geeft niet altijd duidelijk aan hoe er te werk moet worden gegaan. Daarom is het bij het opstellen van de statuten van de vennootschap belangrijk om daarin te vermelden of het de blote eigenaar of de vruchtgebruiker is die prevaleert. U kunt uiteraard steeds terecht bij uw Wealth Manager voor meer informatie over dit onderwerp.