Mag u echt doen wat u wilt?

Kinderen zijn voor het leven (en zelfs erna)!

De traditionele visie is dat kinderen voor het leven zijn (en zelfs erna!) en dat het familievermogen van generatie op generatie moet worden doorgegeven. Dat verklaart waarom afstammelingen van oudsher minimaal recht hebben op een deel van de nalatenschap van ieder van beide ouders: het wettelijk erfdeel.

Die reserve beschermt de kinderen tegen schenkingen of legaten, maar niet tegen handelingen onder bezwarende titel zoals de verkoop van goederen of (zelfs bovenmatige) uitgaven.

De reserve is een deel van een massa, de zogenaamde 'fictieve massa', die niet alleen bestaat uit de resterende nettoactiva op de dag van overlijden, maar ook uit alle schenkingen die de overledene bij leven heeft gedaan, ongeacht datum en begunstigde. Als het voorbehouden erfdeel van de kinderen is aangetast door de schenkingen en/of legaten, worden die verminderd en moeten de begunstigden ervan de kinderen vergoeden.

Meer vrijheid voor de erflater

Sinds 1804 hangt de omvang van de reserve en dus het deel waarover een ouder vrij kan beschikken, af van het aantal kinderen van die ouder.

Dat verandert op 1 september 2018. Vanaf die datum blijft het beschikbaar gedeelte altijd hetzelfde, ongeacht het aantal kinderen. Het bedraagt dan 50 procent van de fictieve massa. De reserve van de kinderen bestaat uit de andere 50 procent.

Die wijziging is bedoeld om de ouders meer vrijheid te geven.

We illustreren dat aan de hand van twee voorbeelden:

• Een vader overlijdt op 1 september 2018 en laat vier kinderen achter. Hij heeft bij leven geen schenkingen gedaan en zijn vermogen is gelijk aan 100. Hij heeft een testament opgesteld ten gunste van zijn oudste zoon, die hij aanduidt als algemeen legataris. Die zoon ontvangt dan 62,5 (namelijk het beschikbaar gedeelte van 50, plus 1/4 van de reserve van 50, dus 12,5) en de andere drie kinderen ieder 12,5.
  
  Was de vader overleden voor 1 september 2018, dan had de oudste zoon maar 37,50 gekregen en de andere kinderen 18,75.
• Een vader overlijdt op 1 september 2018 en laat vier kinderen en zijn partner achter. Hij heeft bij leven geen schenkingen gedaan en zijn vermogen is gelijk aan 100. Hij heeft een testament opgesteld waarin hij de dochter van zijn partner aanduidt als algemeen legataris. Zij ontvangt het beschikbaar gedeelte, namelijk 50, terwijl de (biologische) kinderen van de overledene ieder 12,5 krijgen.
  
  Was de vader overleden voor 1 september 2018, dan had de stiefdochter maar 25 gekregen en de andere kinderen 18,75.

Door het beschikbaar gedeelte vast te leggen op de helft ongeacht het aantal kinderen en door de reserve van de kinderen navenant te verminderen, krijgt de erflater meer vrijheid om zijn bezittingen na te laten aan de persoon die hij/zij wenst te begunstigen, ongeacht of dit een familielid (eventueel in een nieuw samengesteld gezin) of een derde is. Kijk wel uit voor de belasting op een dergelijke bevoordeling!