Wat met het familiebedrijf als papa hertrouwt?

Wat is de "clausule Valkeniers"?

De "clausule Valkeniers", ingevoerd in het Burgerlijk Wetboek in 2003, geeft aan echtgenoten de mogelijkheid om éénzijdig of wederkerig afstand te doen van hun respectieve erfrechten op voorwaarde dat minstens één van hen kinderen heeft uit een vorige relatie. De wet maakt hierbij wel een uitzondering voor het vruchtgebruik op de gezinswoning en de erin aanwezige huisraad.

De clausule, hoewel zij betrekking heeft op erfrechtelijke aanspraken, moet opgenomen worden in een huwelijkscontract, en dit vóór aanvang van of tijdens het huwelijk. De tussenkomst van beide echtgenoten is dus vereist.

Een oplossing op maat?

De werking van een "clausule Valkeniers" houdt niet noodzakelijk in dat alle erfrechten aan de andere echtgenoot ontnomen worden. Een 'gemoduleerde' Valkeniersclausule kan een oplossing op maat bieden voor de gezinssituatie in kwestie. Zo bestaat de mogelijkheid voor de echtgenoten om afstand te doen van hun erfrechtelijke aanspraken op specifieke nalatenschapsgoederen of op een bepaalde soort van goederen. Zo blijft de langstlevende niet met lege handen achter.

Een voorbeeld:

Jan is bedrijfsleider en aandeelhouder van het familiebedrijf dat hij erfde van zijn vader. Hij heeft twee kinderen uit een vorige relatie die alle twee werkzaam zijn in het familiebedrijf. Sinds een aantal jaren vond Jan gezelschap bij Anne, een jonge vrouw die zelf één dochter heeft uit een vorige relatie. In 2017 beslist het koppel te trouwen. Maar Jan wil dat zijn kinderen het familiebedrijf zouden erven, als er iets met hem zou gebeuren. Daar waar in principe zijn nieuwe echtgenote erfrechtelijke aanspraken heeft op dit familiebedrijf bij zijn overlijden …

Om tegemoet te komen aan de wens van Jan kunnen beide echtgenoten een "clausule Valkeniers" opnemen in hun huwelijkscontract. Zo kunnen ze bijvoorbeeld voorzien dat zijn nieuwe echtgenote Anne geen aanspraken zal kunnen laten gelden op de aandelen in het familiebedrijf die deel zullen uitmaken van de nalatenschap van Jan.

Nota:

Met de hervorming van het huwelijksvermogensrecht in de nabije toekomst zal wellicht de "clausule Valkeniers" uitbreiden om tegemoet te komen aan het wijzigend maatschappijmodel. De toename aan nieuw samengestelde gezinnen zorgt voor extra uitdagingen bij de verhouding tussen stiefkinderen, gemeenschappelijke kinderen, halfbroers en -zussen en de stiefouders.

Als er kinderen zijn uit een vorige relatie, biedt de "clausule Valkeniers" de mogelijkheid om een evenwicht te vinden tussen het behoud van het familiaal karakter van het familiebedrijf en de bescherming van de nieuwe echtgenoot/echtgenote.