Wie is er bang voor CO2-belastingen?

CO₂-emissies veroorzaken kosten die niet in de prijs van producten en diensten zijn verrekend. Denk aan externe kosten op het gebied van onder andere luchtvervuiling, volksgezondheid en klimaatopwarming. De invloedrijke Britse economist Arthur C. Pigou toonde overtuigend aan dat die zogenaamde externaliteiten wel degelijk een prijs hebben en dat die het best via een belasting worden verrekend. Toch wordt die gedachte zelden of op zijn best halfslachtig in de praktijk gebracht. Landen die in hun eentje een CO₂-taks invoeren, prijzen zichzelf uit de markt, heet het. Dus kijkt iedereen de kat uit de boom en belast Europa CO₂ aan 20 à 25 euro per ton, zwaar onder de werkelijke kost. Elders is het zelfs maar 10 euro per ton of helemaal niets.

Gele hesjes

Zweden pakte het anders aan. Het land voerde al in 1991 een carbon tax in van 20 euro/ton. Vandaag bedraagt die 130 euro/ton. De Zweedse emissies zijn tussen 1991 en 2018 met 25% gedaald en het bbp is in deze periode gestegen met 75%. De Zweden vermeden een economische schok door de CO₂-prijs gradueel te laten stijgen. Ze namen de meest energie-intensieve industrie niet op in het systeem. Die moet gewoon aan het Europese Emissie Trading Systeem voldoen, zodat de sector concurrentieel blijft. Ze vermeden een gelehesjesprotest door de meerkost voor lage en middeninkomens te compenseren via subsidies en ondersteunende maatregelen. Tegelijk werden lasten op arbeid afgebouwd, wat dan weer de tewerkstellingsgraad ten goede kwam.

Innovatievermogen

Door gradueel de CO₂-taks te verhogen, zijn mensen op alle niveaus - vooral lokaal - alternatieven gaan zoeken. De gecentraliseerde verwarmingsinstallaties schakelden over op lokale pellets, afkomstig uit duurzaam bosbeheer. Bierproducenten brachten CO₂-neutraal bier op de markt. In Zweden vindt u geen melk in plastic flessen: die wordt verpakt in gerecycleerd karton. De CO₂-taks verhoogde dus het innovatievermogen. Zweden consumeren veel meer lokaal en zijn minder afhankelijk van de invoer van energie en andere producten. De taks heeft de economie getransformeerd en meer opgebracht dan ze heeft gekost.