Eindigt America First als America Alone?

Het America First-beleid, gestart onder Trump I en in de kern voortgezet onder Biden, zet het naoorlogse vrijhandelssysteem zwaar onder druk. De Verenigde Staten gebruiken hun militaire en economische macht niet langer om een multilaterale orde te ondersteunen, maar als pressiemiddel.

Dit beleid draait om eenzijdige voordelen voor Amerika en ondermijnt de principes van internationale samenwerking. De aangekondigde importtarieven illustreren dat het beleid niet langer alleen tegen China is gericht. Het heeft ook wereldwijd gevolgen.

Zelfs binnenlands is de strategie tegenstrijdig. De overheid schroeft cleantechsubsidies terug en viseert onderwijsinstellingen. Dat roept vragen op over de ware intenties van de zogenaamde re-industrialisering.

Dwang als diplomatieke strategie

De Trumpiaanse Amerikaanse handelsstrategie omvat onmiskenbaar elementen van economische chantage. Handel, strategische hulp en technologische toegang worden zo gekoppeld aan geopolitieke eisen. Voorbeelden zijn de militaire steun aan Oekraïne, in ruil voor toegang tot zeldzame aardmetalen, en deals met Congo. Bij die laatste zijn politieke en militaire steun afhankelijk van grondstofcontrole.

Deze aanpak schaadt het vertrouwen van bondgenoten. Hij zet ook traditionele allianties onder druk. Wat gebeurt er als Amerika binnenkort zijn positie binnen het wereldwijde financiële systeem gebruikt om het SWIFT-netwerk als geopolitiek wapen in te zetten tegen vroegere bondgenoten?

Het einde van globalisering?

De huidige koers van Amerika zal het globaliseringsproces ernstig ondermijnen. Toch bracht die globalisering de Verenigde Staten aanzienlijke welvaartswinst. Volgens een studie van het Peterson Institute for International Economics (PIIE) leverde de uitbreiding van handel sinds 1950 het gemiddelde Amerikaanse huishouden 18.131 dollar extra op.

Het ontbreken van sociale vangnetten voedde de publieke weerstand. Europa vangt werknemers bij veranderingen beter op. Amerika laat economische verliezers van globalisering aan hun lot over.

Deze frustraties veroorzaken protectionistische reflexen. Amerika zet importtarieven niet langer in als onderhandelingsmiddel, maar als structurele pijlers van een nieuw handelssysteem. Dat breekt met decennia van liberalisering en globalisering.

Internationale reacties en toekomstscenario’s

De rest van de wereld staat op een kruispunt. Wie zich afzonderlijk laat verleiden tot bilaterale deals met de Verenigde Staten, legitimeert het Amerikaanse dwangmodel. Alleen een gecoördineerde respons, zoals het overleg tussen de Chinese premier Li Qiang en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, zal een tegenwicht bieden. China en de EU moeten het voortouw blijven nemen. Een gezamenlijke inzet op stabiele handelsroutes en wederzijds voordelige voorwaarden is cruciaal. Dumping moeten we vermijden.

Zonder Amerika blijft het moeilijk, maar niet onmogelijk om de mondiale economische orde overeind te houden. Een verenigd blok van landen kan het verschil maken en de ergste schade beperken. In dat scenario wordt America First onvermijdelijk America Alone.