Europese banken zoeken schaal

De ECB geeft haar zegen

Op 15 oktober kreeg UniCredit toestemming van de Europese Centrale Bank om de participatiedrempel van 30% in Commerzbank te overschrijden en haar belang verder te verhogen. Tegen het einde van het jaar verwacht UniCredit ongeveer 50% van de stemrechten te controleren en zo de controle over de Duitse bank te kunnen verwerven, onder voorbehoud van de resterende goedkeuringen.

Commerzbank verzette zich lange tijd tegen de toenadering. De mogelijke overname past in een bredere beweging naar consolidatie binnen de Europese bankensector. UniCredit ziet de transactie als een belangrijke stap in de uitbouw van een grotere Europese bankgroep die beter kan concurreren met o.a. Amerikaanse spelers.

Waarom het Europese bankenlandschap grotendeels versnipperd blijft

Terwijl Amerikaanse banken opereren vanuit een grote en sterk geïntegreerde thuismarkt, blijft de Europese bankenmarkt meer gefragmenteerd langs nationale lijnen. De Europese bankenunie is bovendien nog niet volledig afgewerkt. Zo ontbreekt een gemeenschappelijk Europees depositogarantiestelsel en spelen nationale overheden nog een belangrijke rol in de toekomst van hun grootste banken. Het toezicht lijkt daarbij niet de voornaamste hindernis: de ECB staat in principe open voor meer grensoverschrijdende consolidatie.

De verschillen met de Verenigde Staten zijn vooral zichtbaar in activiteiten waarin schaal belangrijk is, zoals internationale handel en investment banking. Grote Amerikaanse banken combineren een omvangrijke binnenlandse klantenbasis met een sterke internationale positie. Europa telt eveneens sterke spelers, maar de markt blijft meer verdeeld over nationale bankgroepen.

Volgens de ECB situeert een belangrijk deel van de Europese achterstand zich bij handelsactiviteiten en de verwerking van financiële transacties, eerder dan bij traditionele kredietverlening en depositowerving. Deze activiteiten vergen aanzienlijke investeringen in technologie en risicobeheer. Grotere volumes kunnen helpen om die kosten over een bredere klantenbasis te spreiden.

Een verdere verdieping van de Europese bankenunie kan daarom grensoverschrijdende consolidatie vergemakkelijken en Europese banken meer ruimte geven om schaalvoordelen te realiseren.

Consolidatie kan waarde creëren

Consolidatie kan banken schaalvoordelen bieden, vooral op het vlak van kosten en investeringscapaciteit. Door bijvoorbeeld back-offices en IT-infrastructuur samen te brengen, kunnen efficiëntiewinsten worden gerealiseerd. Ook vaste kosten voor technologie, cyberbeveiliging en regelgeving kunnen over een grotere klantenbasis worden gespreid, waardoor meer ruimte ontstaat voor investeringen in digitalisering en artificiële intelligentie. Daar staan integratiekosten en de complexiteit van het samenbrengen van verschillende organisaties en systemen tegenover.

Ook geografische diversificatie kan een voordeel zijn. Een bank die in meerdere landen actief is, is minder afhankelijk van de economische ontwikkeling van één thuismarkt. Grotere banken hebben bovendien meer capaciteit om omvangrijke financieringen voor ondernemingen te ondersteunen. Meer schaal kan zo de Europese bankensector versterken, al biedt consolidatie op zich geen garantie op een grotere concurrentiekracht.

De discussie rond UniCredit en Commerzbank gaat dan ook verder dan beide banken. Ze raakt aan de bredere vraag in welke mate meer integratie Europese banken kan helpen om schaalvoordelen te realiseren en competitief te blijven tegenover grotere internationale spelers.

Schaal is niet het enige dat telt...

De goedkeuring van de ECB is geen eindpunt. Vooraleer eventuele synergieën zichtbaar worden, moet een integratieproces worden doorlopen, met kosten en mogelijke gevolgen voor medewerkers en klanten. Ook politieke voorwaarden of engagementen tegenover de Duitse markt kunnen de speelruimte van UniCredit beperken.

Tegelijk staan Europese bankaandelen niet los van het bredere marktklimaat. De voorbije weken is de aandacht van beleggers opnieuw verschoven naar de budgettaire uitdagingen in Europa en de mogelijke gevolgen daarvan voor de obligatiemarkten. Dat maakt duidelijk dat de waardering van banken door veel meer wordt bepaald dan overnames en consolidatie alleen. De Europese bankenindex liep afgelopen maand ongeveer 8% terug.

Beleggers die naar de bankensector kijken, doen er daarom goed aan selectief te blijven. Naast mogelijke schaalvoordelen of overnamepremies blijven fundamentele factoren belangrijk, zoals de kwaliteit van de balans en kredietportefeuille, de kapitaalbuffer, rentegevoeligheid, kostenefficiëntie en het vermogen om duurzame dividenden of aandeleninkopen te financieren.