Inflatie is meer dan één cijfer

Het leven wordt duurder, en dat is maar goed ook

Het leven wordt duurder. Dat is bijna altijd al zo geweest. En al sinds mensenheugenis wordt op die stijging een cijfer geplakt: de inflatie. Inflatie drukt uit hoeveel het leven over de afgelopen maand of jaar procentueel duurder geworden is. Ideaal wordt daarbij een cijfer van 2% naar voor geschoven. Meer is niet wenselijk, want dat tast de koopkracht aan. Met hetzelfde geld kan je dan steeds minder goederen kopen. Maar minder is ook niet wenselijk. Mensen zouden hun aankopen uitstellen in de hoop hetzelfde product later goedkoper aan te kopen. Bedrijven zouden op die manier hun omzet zien dalen en de economie zou stoppen met groeien.

Verschillende maatstaven, elk met hun klemtoon

Tot daar de theorie. Maar de praktijk zit heel wat ingewikkelder in elkaar dan dat ene simpele cijfer. Het Amerikaanse inflatiewoordenboek kent letterwoorden als CPI (3,4%), PPI (4,6%), PCE (3%) elk nog eens met een core versie (CPI Core 2,4%, zonder energie en voeding omwille van hun seizoensgebonden prijsfluctuatie) en talrijke specifieke indexen.

Ook België kent verschillende indexen. De traditionele consumptie-index (4,7%), met zijn core variant (3%), maar ook een geharmoniseerde index (4,3%, om beter te kunnen vergelijken met andere landen in Europa) en een gezondheidsindex (3,7%, zonder energie, alcohol en tabak). Elk van die cijfers geeft een aanvulling op het originele indexcijfer dat vertrok vanuit een representatief staal producten waarvan maandelijks de kostprijs werd genoteerd en vergeleken met de prijs van datzelfde product één jaar geleden.

Alles begint bij de energieprijzen

Wie vandaag aan een hogere inflatie denkt, kijkt vooral naar het conflict in het Midden-Oosten. Door een blokkade van de Straat van Hormuz wist Iran de olie-export vanuit het Midden-Oosten drastisch in te perken. Net zoals dat met de inval van Rusland in Oekraïne het geval was, explodeerden de energieprijzen.  De Brentolie kost 70% meer dan voor de oorlog. Amerikaanse diesel kende dezelfde stijging. Geen wonder dat president Trump er alles aan wil doen, zelfs een pact met Poetin sluiten, om die prijs voor de diesel verslaafde Amerikaan naar beneden te krijgen en liefst nog voor de midterm-verkiezingen van 3 november. Europees gas steeg trouwens zelfs met 140% in prijs. Vandaar nu het grote verschil tussen het basiscijfer en de “core”.

Fed focust op een ander inflatiecijfer

Het cijfer dat deze namiddag bekendgemaakt zal worden is dat van het CPI (Consumer Price Index). Laat ons dit gerust het meest traditionele cijfer noemen. De verwachting is alvast dat het cijfer lichtjes hoger zal zijn dan vorige maand. 
Laat de Fed voor zijn 2% doelstelling nu wel meer belang hechten aan het PCE-cijfer (Personal Consumption Expenditures). Dat wordt later op de maand gepubliceerd, en heeft de naam vollediger te zijn (meer belang aan de prijzen op het platteland) en zich sneller aan te passen aan de veranderende uitgavenpatronen van de bevolking. Traditioneel is het CPI-cijfer wat hoger dan de PCE waarop de Fed dus zijn aandacht focust. Beleggers evalueren echter vooral de evolutie van de inflatie, en die is over het algemeen genomen identiek voor alle cijfers. Hoger dan gewenst, maar nog niet buitensporig.