mRNA-technologie verandert de strijd tegen kanker

Van covid naar een bredere mRNA-portefeuille

Moderna⁠ werd tijdens de coronapandemie bekend dankzij het mRNA-vaccin. Sindsdien stond het bedrijf voor een belangrijke uitdaging: aantonen dat hetzelfde platform ook buiten covid toepassingen kan opleveren.

Op 5 augustus kwam een eerste belangrijke bevestiging. De FDA keurde mFlusiva goed voor mensen vanaf 50 jaar. Daarmee werd dit het eerste mRNA-vaccin tegen seizoensgriep dat in de Verenigde Staten werd goedgekeurd. In een grootschalige fase 3-studie bleek het vaccin 26,6% effectiever dan een klassiek griepvaccin.

De goedkeuring is ook vanuit technologisch oogpunt relevant. Klassieke griepvaccins moeten ieder jaar worden aangepast aan de virusvarianten die naar verwachting tijdens het volgende griepseizoen zullen circuleren. Het productieproces van mRNA-vaccins kan sneller worden aangepast, waardoor producenten dichter bij het griepseizoen kunnen inspelen op de effectief circulerende varianten.

Een belangrijke stap in kankerbehandeling

Nog meer aandacht ging op 19 augustus naar de resultaten van ‘intismeran autogene’, een mRNA-kankervaccin dat Moderna samen met Merck & Co. ontwikkelt.

In een fase 3-studie bij patiënten met een hoog risico op herval van melanoom werd het vaccin gecombineerd met Keytruda, een veelgebruikte immunotherapie van Merck. De combinatie verminderde het risico dat de kanker terugkeerde of zich verder verspreidde significant, tegenover een behandeling met Keytruda alleen.

Het bijzondere aan deze behandeling is dat het vaccin voor iedere patiënt afzonderlijk wordt ontwikkeld. Op basis van de specifieke mutaties in de tumor wordt vervolgens een mRNA-vaccin geproduceerd dat het immuunsysteem leert om precies die kenmerken van de kankercellen te herkennen.

Het gaat dus om een gepersonaliseerde behandeling die het immuunsysteem na een diagnose helpt om achtergebleven kankercellen op te sporen en aan te vallen.

De resultaten zijn belangrijk omdat het de eerste positieve fase 3-studie is voor een mRNA-gebaseerd gepersonaliseerd kankervaccin. Volledige studieresultaten moeten nog worden gepubliceerd. De uiteindelijke medische betekenis zal daarom afhangen van de volledige dataset.

Meer dan één type kanker?

De bredere betekenis van de resultaten ligt vooral in de mogelijke toepasbaarheid. Moderna en Merck onderzoeken, net zoals andere spelers, dezelfde technologie inmiddels ook bij onder meer long-, blaas-, nier-, pancreas- en maagkanker.

Daarmee past mRNA binnen een bredere evolutie in de oncologie naar steeds meer gepersonaliseerde behandelingen. Waar klassieke chemotherapie breed werkt, proberen nieuwere therapieën specifieker gebruik te maken van de genetische en biologische eigenschappen van de tumor van een individuele patiënt.

Nieuwe mogelijkheden, maar ook nieuwe uitdagingen

De ontwikkelingen kunnen de belangstelling voor mRNA-onderzoek binnen de biotechsector opnieuw aanwakkeren. Positieve klinische resultaten kunnen leiden tot partnerschappen en financiering voor vergelijkbare technologieën. Na de bekendmaking van de melanoomresultaten steeg bijvoorbeeld ook de bredere Nasdaq Biotechnology Index sterk.

Tegelijk blijven er belangrijke uitdagingen. Een gepersonaliseerd kankervaccin moet voor iedere patiënt afzonderlijk worden ontworpen en geproduceerd. Dat stelt hoge eisen aan genetische analyse, productiecapaciteit en logistiek. De tijd tussen het afnemen van tumorweefsel en het toedienen van het uiteindelijke vaccin is daarbij een belangrijke factor.

Daarnaast blijft geneesmiddelenontwikkeling onzeker. Een positief resultaat bij melanoom betekent niet automatisch dat dezelfde technologie ook bij andere tumortypes succesvol zal zijn. Ook regelgevende goedkeuring, productie op grote schaal, terugbetaling en de uiteindelijke kostprijs zullen mee bepalen hoe breed dergelijke behandelingen kunnen worden toegepast.

Een nieuwe fase voor mRNA

Voor de bredere farmaceutische sector verschuift de aandacht van de vraag of mRNA buiten covid kan worden gebruikt naar de vraag voor welke ziekten de technologie uiteindelijk klinisch en commercieel toepasbaar zal blijken.

De komende jaren zullen vooral de volledige melanoomdata, eventuele regelgevende beslissingen en de resultaten van studies in andere tumortypes meer duidelijkheid moeten geven over hoe breed die mogelijkheden werkelijk zijn.