Van blauwe golf naar rode koersen

Van blauw naar rood

In het midden van vorige week zagen we wat gerust een blauwe tsunami mag genoemd worden. De Democraten boekten een stevige verkiezingsoverwinning en veranderden daarmee de politieke machtsverhoudingen in Washington. Eerst verteerden de markten dat behoorlijk goed. Gridlock, waarbij president en Congres elkaar politiek grotendeels in evenwicht houden, is op Wall Street tenslotte niet noodzakelijk een vies woord. Maar donderdag sloeg de stemming om. De Nasdaq verloor 5,5%, halfgeleiders kregen rake klappen en zowat 2.500 miljard dollar aan beurswaarde ging in rook op. Een bijzonder forse correctie, zonder twijfel. Maar de economische context is vandaag fundamenteel anders dan tijdens Covid of de financiële crisis.

Washington was de vonk

De verkiezingen waren wel een duidelijke katalysator. De vrees is dat nieuwe datacenters moeilijker vergunningen zullen krijgen en dat er strengere voorwaarden komen rond energie, water en elektriciteitsnetten. Toch is ‘Democraten winnen, dus AI verliest’ een veel te eenvoudige conclusie. President Trump behoudt zijn vetorecht en de presidentiële macht verdwijnt uiteraard niet omdat het Congres van kleur verandert. Dat politieke tegengewicht was trouwens ook vóór de verkiezingen al een belangrijk onderdeel van het Amerikaanse systeem. De echte vraag is daarom niet of de Amerikaanse AI-uitbouw stopt, maar of ze een versnelling lager schakelt.

AI moet zich bewijzen

En daarmee komen we bij de kern. Week na week schrijven we dat de miljardeninvesteringen in AI zich steeds nadrukkelijker moeten bewijzen. De redenering ‘meer AI, meer rekenkracht, meer datacenters, meer chips, meer investeringen’ werkte lang bijzonder goed. Vandaag staat achter die keten een extra vraagteken: wat leveren al die investeringen uiteindelijk op? Ineens tellen niet alleen omzetgroei en marktaandeel, maar ook vrije kasstromen, balanskwaliteit en rendement op geïnvesteerd kapitaal. Dat maakt het AI-verhaal niet kleiner, wel veeleisender.

De correctie maakt verschillen zichtbaar

Die nieuwe realiteit treft bovendien niet iedereen op dezelfde manier. Hyperscalers zoals Microsoft, Alphabet en Amazon beschikken al over aanzienlijke infrastructuur en verschillende inkomstenbronnen. Een tragere investeringscyclus kan er de druk op de kasstromen zelfs wat verlichten. Halfgeleiders kregen veel hardere klappen. Opvallend is dat hun winstverwachtingen voorlopig relatief sterk blijven, terwijl de waarderingen fors zijn teruggevallen. De markt houdt dus al rekening met een duidelijke vertraging van de toekomstige groei, ook al is die vandaag nog niet volledig zichtbaar in de winstverwachtingen. Voor neoclouds en andere spelers die sterker afhankelijk zijn van externe financiering, ligt de rekening mogelijk moeilijker. Minder groei is één ding met een sterke balans. Het is iets anders wanneer de inkomsten van morgen nodig zijn om de investeringen van vandaag te financieren.

Misschien was iets minder haast nodig

Die verschillen leggen tegelijk een bredere vraag bloot: was het tempo van de AI-uitbouw zelf niet wat te hoog geworden? Daar zit een interessante paradox. Vóór de correctie vreesden beleggers juist dat de AI-race té snel ging. De kapitaaluitgaven explodeerden, de financieringsbehoefte nam toe en steeds vaker klonk de vraag of al die miljarden wel voldoende rendement zouden opleveren. Een gematigder uitbouwtempo kan een deel van die excessen wegnemen: minder financieringsdruk, minder risico op overcapaciteit en meer tijd om bestaande infrastructuur rendabel te maken. Ondertussen heeft de correctie ook een flink stuk van de waarderingspremie weggewerkt. Minder haast in de investeringscyclus en lagere waarderingen veranderen zo het vertrekpunt: minder groei tegen elke prijs, meer aandacht voor de prijs die voor die groei wordt betaald.

Ondertussen bewoog de rest van de markt al

De klap van donderdag kwam dus niet uit het niets. Het was vooral het luidruchtige vervolg op een verhaal dat onder de oppervlakte al langer bezig was. In oktober steeg de gelijkgewogen S&P 500 met 5%, terwijl de traditionele index 0,9% verloor. Ook de Amerikaanse lange rente was al van haar piek teruggevallen. De markt begon dus al vóór de verkiezingen nieuwe leiders te zoeken. Daarom is deze correctie meer dan alleen een technologieverhaal. Ze past in een bredere marktbeweging die al eerder was ingezet. Quality, value, andere sectoren en andere regio's komen opnieuw duidelijker in beeld. De schijnwerpers staan vaak op technologie, maar daarbuiten beweegt minstens evenveel. En net dat maakt de huidige marktverbreding interessant.

Een ander AI-verhaal, niet het einde

De komende dagen en weken zullen ongetwijfeld nerveus blijven. Nvidia levert op 17 november een volgende belangrijke test, maar ook olie, rente en de concrete Amerikaanse regelgeving rond datacenters verdienen aandacht. Toch lijkt de belangrijkste verandering elders te liggen. AI verdwijnt niet van het toneel, maar de markt legt de lat hoger. Na jaren waarin vooral méér capaciteit, méér chips en méér investeringen telden, begint een fase waarin rendement, financiering en kwaliteit zwaarder wegen. Misschien is dat geen slecht nieuws voor het AI-verhaal. Zelfs de snelste groeimotor moet af en toe van versnelling veranderen om de rit vol te houden.