Zes tegen drie

Prullenmand

“IEEPA does not authorize the President to impose tariffs.” Met die conclusie verwees het Amerikaanse Hooggerechtshof de door president Trump gedecreteerde tarieven naar de prullenmand. De beslissing kwam er met een meerderheid van zes tegen drie. De helft van de republikeinsgezinde rechters stemde tegen. In de motivatie zagen we ook een verschil tussen republikeinse en democratische rechters. Maar in essentie kwam het vonnis er op neer dat dit soort van globale tariefheffingen niet aan de president maar aan het Congres toekomt en buiten de toepassing valt van de door Trump ingeroepen International Emergency Economic Powers Act (IEEPA).

Krijg ik mijn geld terug?

Vraag is wat er nu moet gebeuren met de reeds geïnde importheffingen. Afhankelijk van de bron, zou het hier gaan om bedragen van 135 tot 170 miljard USD. In principe zijn die verkregen op basis van een onwettig besluit. Een eventuele terugbetaling zou volgens Trump zelf al snel ontaarden in “een compleet zootje, en voor ons land bijna onmogelijk om te betalen.” Ook Kavanaugh, een van de rechters die tegenstemde, rechtvaardigde zijn besluit voor een stuk met deze praktische bekommernissen. Advocaten zullen er alvast een vette kluif aan hebben, want het ziet er naar uit dat deze terugvorderingen via de rechtbank zullen moeten afgedwongen worden.

Een spijtige zaak voor de begroting

Het vonnis van het Hooggerechtshof heeft ook een impact op de Amerikaanse begroting. Trumps lagebelastingbeleid wordt voor een belangrijk stuk gesponsord door de fors gestegen invoerheffingen. Onderzoek van de Fed van New York lijkt uit te wijzen dat circa 90% van de tot nu toe geïnde importheffingen finaal op de kap terecht komt van Amerikaanse importeurs en consumenten. Wat impliceert dat Trumps lagebelastingenbeleid deels een broekzak-vestzak operatie is. Deels, want een stuk wordt natuurlijk ook gedragen door het nog steeds royale gat in de begroting. 

Sectie 122

Nu de eerder gedecreteerde heffingen ongeldig verklaard zijn, dreigt hier dus een probleem. Maar geen nood, Trumps entourage vond inmiddels een ander wetsartikel (sectie 122 van de Trade Act van 1974), op basis waarvan de president vrijdagavond reeds een nieuwe algemene heffing decreteerde van 10%. Op zaterdag gaf hij dan weer aan dat de 10%, 15% zou worden, zonder er aan toe te voegen wanneer die 15% zou ingaan. Bijkomend probleem: deze heffing, die bedoeld is om grote en ernstige tekorten op de betalingsbalans te remediëren, kan slechts 150 dagen gelden, tenzij het Congres ze verlengt. Ze zal ook beduidend minder opbrengen dan wat de huidige tarieven opleveren. Maar het geeft de Trump administratie wat tijd om elders centen te zoeken. 

De krochten van de Amerikaanse wetgeving

Inspiratie kunnen de president en zijn entourage vinden in de krochten van de Amerikaanse wetgeving. Momenteel kijken ze vooral naar sectie 301 van diezelfde Trade Act uit 1974. Die laat de president toe heffingen te decreteren om “oneerlijke handelspraktijken” te beteugelen. Er moet wel een onderzoek aan voorafgaan. Maar Trump’s Trade Representative Jamieson Greer liet al weten dat dit niet teveel problemen zou opleveren. En los daarvan kunnen er her en der nog wel een handvol wetsartikelen bij elkaar geschraapt worden om de rest van de wereld met heffingen te bestoken. Wel vragen die doorgaans wat meer procedurale omwegen en hebben ze niet dat globale karakter van wat er op het menu van “Liberation Day” stond. Tot slot kan de president ook naar het Congres gaan om zijn beleid te laten valideren, maar met de flinterdunne meerderheid die hij daar heeft, is dat wel een risico.

Moraal van het verhaal: we zijn nog lang niet af van de tarieven. En het is nog grotendeels koffiedik kijken wat de buitenwereld gaat doen met dit vonnis en alle “deals” die sinds april zijn afgesloten. De markten krijgen er dus nog een laag onzekerheid bij. Die komt er op een moment dat een Amerikaanse Armada verzamelt voor de kusten van Iran, klaar om toe te slaan. 

Een gedegen rechtsstaat

Het goede nieuws is dat de markten ondertussen wel een en ander gewoon zijn. In ieder geval reageerden de beurzen vrijdag positief op de beslissing van het Hooggerechtshof. Niet dat velen geloofden dat de tarievenoorlog nu dood en begraven is. Trump is er nog steeds heilig van overtuigd dat de heffingen Amerika kunnen helpen. En veel tarieven, die op basis van andere wetgeving gedecreteerd zijn (bijv. de heffingen op staal, aluminium en auto’s) blijven gewoon bestaan. Maar de perceptie van Trump als een allemachtige Zonnekoning (L’Etat, c’est moi) heeft wel een deuk gekregen. Het vonnis van het Hooggerechtshof sterkt de visie dat de door Montesquieu gepredikte scheiding der machten intact blijft en de VS nog steeds een gedegen rechtsstaat zijn.

Op de obligatie- en valutamarkten bleef het opvallend rustig. En Wall Street gaat er wellicht van uit dat wanneer Trump de komende dagen te ver zou gaan, de markten in beweging komen en de president wel terugkrabbelt. Want naast de tarieven rekent hij de goed presterende beurs van de laatste twaalf maand ook tot één van de kostbare verwezenlijkingen van zijn beleid. Kortom: de komende dagen kunnen we ons aan wat plotwendingen verwachten, maar de fundamenten van deze markt (gezonde winstgroei, milde rentecontext en een resistente Amerikaanse economie) blijven intact.