Een keynesiaanse kijk op 2018

Ik was een beetje nerveus, gesprekken met levende economische goden zijn één ding, maar met een dode...
Ik wilde een tweede espresso bestellen toen een rijzige man tegenover me ging zitten. Hij leek jonger dan op foto's, met in zijn ogen de blik van iemand die rust heeft gevonden, iemand die niet meer zoekt maar weet.
'Een koffie?' wilde ik uitbrengen.
Maar hij sloeg de bijna-vraag af met een vriendelijke beweging.
'We doen dat soort dingen niet meer nadat we, je weet wel.'
'Wat doen jullie dan nog wel?' wierp ik eruit in een poging om het gesprek op gang te trekken.
'We zijn. Maar ik dacht dat we hadden afgesproken om het over de economie en de markten te hebben. Want ik geef toe, die mis ik wel.'

Hoe zou het nog met Newton zijn?

Waar begin je als je met Keynes aan tafel zit? Hoe geef je aan zo'n intellectueel zwaargewicht het gevoel dat je je huiswerk hebt gemaakt en min of meer waardig bent om een gesprek met hem te voeren? Ik gooide het op zijn fascinatie voor Newton. 
'Praat je weleens met Newton?' vroeg ik.
'Ja, heel vaak. Hij heeft niet het best ontwikkelde gevoel voor humor. Maar nu kan hij er soms zelfs om lachen dat ik die doos spullen van hem heb gekocht. Die dingen die niet strookten met het beeld dat de wereld van hem had, dat van de stamvader van de moderne wetenschap. Ik zie hem liever zoals hij in dat boek van Michael White beschreven wordt: als de laatste magiër.'

Een dwerg op de schouders van een reus

'Was... Ben jij dat niet op het gebied van de economische wetenschappen?' antwoordde ik.
'Nu vlei je mij, maar iedereen probeert te zijn zoals zijn helden. De dwerg die staat op de schouders van een reus ziet meer dan de reus zelf. Weet je, we proberen allemaal een sluitend model van de werkelijkheid te maken, een mechanische klok zoals Newton er één probeerde te bouwen van het heelal. Van waar ik nu sta kan ik je zeggen wat een absurde oefening dat is. Ik kan wel zeggen dat ik er meer dan ooit van overtuigd ben dat de economische wetenschappen meer thuishoren bij de gedragswetenschappen dan bij de exacte wetenschappen, hoe graag we het ook anders zouden willen.'

Gaten maken … en vullen

'Refereer je nu aan het feit dat je ooit veel geld op de beurs hebt verloren?'
‘Daar zit ik niet meer mee. Wat mij meer stoort, is de bijna dogmatische manier waarop mijn werk samengevat wordt tot keynesiaans, met alle mogelijke afleidingen: keynesiaanse stimulus, keynesiaanse politiek ... Het is vleiend dat een economische school naar je genoemd wordt. En ik geloof nog altijd dat het geen slecht idee is dat de overheid de economie nu en dan een handje toesteekt als het minder gaat. Jammer genoeg wordt het stuk waarbij ik stel dat de gaten die worden gemaakt bij het stimuleren weer moeten opgevuld worden wanneer het weer beter gaat, steevast vergeten. Maar dat zal wel eigen zijn aan de politiek.'

‘Weet je hoe je failliet gaat?’

'Het is duidelijk dat wanneer je bepaalde economische variabelen, zoals rentes, munten en noem maar op, voor een lange tijd van hun evenwicht houdt, je bepaalde risico's loopt. Maar de centrale bankiers zijn meer aanhangers van meneer Friedman en die ziet er geen graten in. Misschien kun je hem beter eens uitnodigen. Bubbels duren altijd veel langer dan dat eenieder voor mogelijk houdt. Timing is bijzonder moeilijk, of eigenlijk onmogelijk.'
Na deze laatste zin leek hij even in gedachten verzonken en viel er een stilte.
‘Weet je hoe je failliet gaat?' vroeg hij ineens, zonder waarschuwing.
'Eerst traag en dan plotseling.'

Bescherming tegen geldontwaarding

‘Maar in de plaats krijgen ze die voor een groot stuk in de activa. Dit leidt daar bijna onvermijdelijk tot bubbels. Maar paradoxaal genoeg is het kopen van activa zoals vastgoed, aandelen en zelfs kunst de enige bescherming tegen die geldontwaarding. Maar zo zijn we weer bij Friedman beland …'
'Vergeef me. Maar is goud dan ook een goede bescherming tegen de gevolgen van de geldcreatie van de centrale banken?'
Heel even speelde een jongensachtige glimlach rond zijn lippen. En was hij weer die jongen uit Cambridge, lang voordat de wereld hem tot economische god maakte.
'Op lange termijn zeer zeker wel. Maar jouw lange termijn is een beetje anders dan die van mij.'
En toen liep hij weg, eerst traag en dan plotseling.