Daling van de successierechten in Wallonië

De modernisering van de successierechten in Wallonië is nu een feit. Ze was beloofd in de beleidsverklaring van het Waals Gewest. Het decreet van 5 december 2024 wil het Waalse belastingstelsel beter afstemmen op de huidige maatschappij. Zo werd de generatiesprong door afstand te doen van de nalatenschap  per 1 januari 2025 fiscaal aantrekkelijker.
Maar de verlaging van de successierechten en schenkingsrechten op onroerende goederen zal pas op 1 januari 2028 van kracht worden. Planning is essentieel als het gaat om nalatenschappen. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste wijzigingen.

Daling van de successierechten

De nieuwe Waalse regering beloofde de successierechten te halveren. Ze zal dit over de hele lijn doorvoeren op nalatenschappen die openvallen vanaf 1 januari 2028. Zoals u in de grafiek ziet, halveert de wetgever de huidige tarieven effectief. De enige uitzondering betreft de lager belaste eerste schijven van erfenissen in rechte lijn, tussen huwelijkspartners en wettelijk samenwonenden.
De tarieven die van toepassing zijn, hangen sowieso af van de verwantschap tussen de overledene en de begunstigde. De successierechten zijn progressief. De fiscus berekent ze over het netto belastbare aandeel van elke erfgenaam. Als drie kinderen van hun ouders erven, genieten zij elk de laagste tarieven voor successierechten in rechte lijn.

Afschaffing van de duur van de hoofdverblijfplaats

Een andere wijziging gaat over de woonplaatsvereiste. Het netto-aandeel dat de langstlevende huwelijkspartner of wettelijk samenwonende krijgt in het onroerend goed, dat diende als hoofdverblijfplaats van de overledene en zijn of haar partner, is volledig vrijgesteld van successierechten. Erfgenamen in rechte lijn mogen rekenen op een preferentieel progressief tarief.
De toekenning van deze vrijstelling en van dit voorkeurstarief hangt vandaag af van een voorwaarde. De overledene moest zijn hoofdverblijfplaats hebben in het pand gedurende ten minste vijf jaar vóór de datum van zijn overlijden (buiten enkele zeldzame uitzonderingen).
Deze voorwaarde is vrij streng in het geval van een onverwacht overlijden na een verhuizing. Daarom zal ze verdwijnen vanaf 1 januari 2028.
De wetgever verlaagt ook licht het voorkeurstarief, dat geldt voor afstammelingen in rechte lijn, voor nalatenschappen die vanaf deze datum openvallen.

Afstammelingen van huwelijkspartner of wettelijk samenwonende partner

De Waalse regering wil ook meer rekening houden met de realiteit van samengestelde gezinnen. De geplande wijzigingen hebben wel alleen betrekking op de fiscale aspecten en niet op de burgerrechtelijke aspecten.
In de praktijk zullen de kinderen van uw partner niet automatisch van u erven. Om hen iets na te laten, moet u regelingen treffen. Dat doet u door bijvoorbeeld een legaat in uw testament op te nemen, of een schenking te doen.
De fiscus behandelt de kinderen van uw huwelijkspartner of wettelijk samenwonende partner als directe afstammelingen. Hij zal de erf- en schenkbelasting daarom berekenen volgens het tarief in rechte lijn. Maar deze gelijkstelling geldt niet voor de kleinkinderen van uw huwelijkspartner of wettelijk samenwonende partner. Die belast de fiscus dus op basis van de tarieven die gelden voor alle andere personen (ofwel, in het geval van successie, 80% rechten boven 75.000 euro). Vanaf 1 januari 2028 breidt de wetgever deze gelijkstelling uit naar alle afstammelingen van uw huwelijkspartner of wettelijk samenwonende partner. Ze geldt vanaf dan dus ook voor kleinkinderen en kinderen in pleeggezinnen.

Een concreet voorbeeld

Nemen we het voorbeeld van Jean, die wettelijk samenwoont met Nadine. Nadine heeft een zoon uit een eerder huwelijk, Kamiel. Die heeft zelf twee kinderen: Lea en Max. Als Jean een legaat of geregistreerde schenking doet aan Kamiel, berekent de fiscus de belasting tegen het tarief in rechte lijn.
Maar als Jean een bepaald bedrag wil nalaten aan Lea en Max, is dit legaat vandaag onderworpen aan de hoge tarieven die gelden tussen personen zonder bloedband. Vanaf 1 januari 2028 wordt de gelijkstelling uitgebreid naar de afstammelingen van Kamiel. Jean mag dan een schenking of legaat doen aan Lea en Max, tegen de voordeligere tarieven die gelden voor personen in rechte lijn.

Onroerende schenkingen

De wetgever zal ook de progressieve tarieven voor schenkingen van onroerende goederen aanzienlijk verlagen. De verlaging is van toepassing op notariële schenkingsakten, die vanaf 1 januari 2028 worden verleden.
De tarieven die van toepassing zijn tot 31 december 2027 en die, die ingaan vanaf 2028, ziet u in de grafiek. Zoals u ziet, blijft het belastingtarief voor de eerste schijf in rechte lijn ongewijzigd op 3%.
Fiscaal gezien verandert er dus niets, als u van plan was om onroerend goed aan uw kinderen te schenken in meerdere schenkingen van maximaal 150.000 euro.

Uw wensen respecteren

Het decreet van 5 december 2024 bevat nog andere fiscale maatregelen, die niet in dit artikel aan bod komen.
De successie- en schenkingsrechten in Wallonië lijken dus interessanter te worden. Het fiscale aspect is een belangrijk onderdeel van een vermogensplanning. Maar het is zeker niet het enige aspect waarmee u rekening moet houden. Het belangrijkste doel van vermogensplanning is om uw behoeften en wensen te respecteren. Daarom moet u altijd eerst uw huidige situatie in kaart brengen. Wie worden mijn erfgenamen? Zullen zij voldoende beschermd zijn? Komt dit overeen met mijn wensen?
Deze burgerrechtelijke vragen zijn noodzakelijk om met een gerust hart de aanpak van uw nalatenschap te bekijken. Deze essentiële eerste stap begint met het burgerlijk recht en gaat dan over naar de fiscaliteit. Die stap helpt u om na te denken over uw wensen en behoeften, zowel nu als in de toekomst. Want vermogensplanning gaat over gemoedsrust voor de toekomst. Aarzel dus niet om uw relatiebeheerder te contacteren. Hij of zij zal u tijdens het hele planningsproces bijstaan.